Chó chết người chết

Tôi nhớ có một thời điểm tin tức về những vụ người dân trong một làng hoặc xã cùng nhau đánh chết những kẻ bắt trộm chó xuất hiện khá nhiều trên các trang báo điện tử, gần đây tôi cũng đọc được một vài tin như vậy. Có chỗ thì kẻ đập chó bị đánh đến chết hoặc trọng thương nhưng không ai gọi cấp cứu và để nằm đó đến chết, có chỗ thì trói kẻ phạm tội lại và sử dụng một số biện pháp sỉ nhục đối tượng công khai về mặt thể xác và tinh thần để răn đe. Một lần nữa, những hành động này của những con người mà tôi vẫn gọi là đồng loại kia làm tôi cảm thấy rùng mình. Nó làm tôi tự hỏi bản thân mình, "chúng ta có quyền đối xử với người khác như vậy sao?"

Ở đây tôi không nói về quyết định tin tưởng vào một điều gì đó của những người ủng hộ hay phản đối những hành động mà tôi cho là tàn nhẫn ở trên, có người quyết liệt phản đối nhưng cũng không ít người cho rằng những kẻ trộm chó đáng bị đối xử như vậy. Có khái niệm đúng hay sai không trong những gì tôi đang bàn đến hay không? Tôi nghĩ là không, không có một ranh giới nào cả, nó tùy thuộc hoàn toàn vào sự lựa chọn tin tưởng của mỗi cá nhân. Điều này làm tôi nhớ lại có lần tôi đã chia sẻ ý kiến của mình trên Facebook cá nhân với một sự phẫn nộ rất lớn tại thời điểm đó, đối với tôi việc đánh đến chết một con người lúc nào cũng mang rợ và tàn ác cả. Tôi nghĩ rằng tất cả mọi người sẽ ủng hộ tôi, nhưng thật ra không phải như vậy, có hơn 30% ý kiến cho rằng những kẻ trộm chó và đập chó - con vật trung thành của loài người, "người bạn" được nuôi nấng và yêu thương như thành viên trong gia đình, thứ tài sản vô giá và có ý nghĩa, đáng phải bị như vậy và đó là hình phạt thích đáng dành cho những kẻ mà họ cho là "thanh niên trai tráng, thiếu gì việc để làm lại đi đánh một con chó mà khả năng tự vệ yếu hơn con người". Đối với họ, việc mất đi một con vật cưng, nguồn an ủi và động viên về mặt tinh thần, giống hệt như mất đi một người thân, chính vì vậy họ đòi hỏi công lý cần phải được thực hiện. Họ có sai hay không? Trước đây, khi tôi 20 tuổi, tôi nghĩ đây là một suy nghĩ khủng khiếp và nó làm tôi run sợ, nhưng bây giờ tôi có thể hiểu và đồng ý rằng đó là một quan điểm của họ và tôi tôn trọng điều đó.

Về cá nhân mình tôi không phải là người sở hữu hay nuôi nấng bất kỳ một con vật nuôi nào từ trước đến nay, nhưng tôi nghĩ có lẽ tôi hiểu được cảm giác khi mất đi một ai đó thân thuộc trong gia đình. Trong cương vị của tôi, nếu một ai mà tôi yêu thương mất đi do tai nạn hoặc do bị ai đó gây ra, tất nhiên tại thời điểm đó tôi sẽ căm hận người khiến bi kịch đó diễn ra, chắc chắn trong trí óc tôi sẽ bùng lên cảm giác muốn được trả thù ngay lập tức. Nhưng rồi sau đó thì sao? Tôi tự hỏi chính mình. Liệu nếu có cơ hội đối mặt với kẻ đó, tôi có làm vậy không? Tôi nghĩ là không bởi tôi tin vào luật nhân quả, vai trò của công lý và pháp luật. Tôi luôn quan niệm rằng, những kẻ gây ra tội ác cần phải bị trừng phạt bởi công lý và luật pháp, chứ không phải là luật rừng. Nếu tôi có một chú chó mà tôi yêu quý, nếu chú chó ấy bị đánh chết bởi một kẻ trộm chó và tôi có cơ hội đối diện với người thanh niên kia. Tôi sẽ làm gì? Tôi biết chắc chắn một điều là tôi muốn người đứng trước mặt tôi phải cảm nhận được nỗi đau và sự mất mát của mình. Tôi làm điều đó thế nào nếu không phải bằng bạo lực? Có lẽ tôi sẽ nhìn sâu vào mắt của kẻ đánh chó ấy và khóc, cứ như vậy, nước mắt chảy ra khi tôi nhìn hắn, chỉ đơn giản như vậy. Tôi muốn hắn thấy được nỗi mất mát và đau đớn của mình và tôi muốn hắn phải cảm nhận điều đó bằng chính trái tim của hắn và điều đó, có lẽ sẽ khiến hắn phải nhớ cảm giác đau đớn ấy thật lâu, và tự bản thân hắn sẽ phải đặt câu hỏi cho chính lương tâm của mình. Nước mắt, không có gì là xấu hay yếu đuối, đó là hình thức để thể hiện nỗi đau và sự thống khổ, tôi sẽ không ngại ngần thể hiện điều đó ra bên ngoài để cho người khác có thể thấy được tôi đã đau đớn như thế nào bởi những hành động mà họ gây ra. Tôi nghĩ, đó cũng là một cách để cảm hóa những hành động tàn ác. Chúng ta thường quên mất rằng, những người gây ra lỗi lầm cũng là con người có lương tri và lương tri đó cần được đánh thức, chứ không nên gieo vào đó sự đau đớn và hận thù.

Những sự việc như thế này làm tôi nhớ lại những gì đã đọc trong cuốn du ký Gỗ Mun của nhà văn người Ba Lan Ryszard Kapuscinski về con người và cộng đồng ở Châu Phi trong từ những năm 60 đến 90. Ở các quốc gia Phi Châu non trẻ vừa dành được độc lập, nghèo đói, bệnh tật và trộm cắp là nỗi ám ảnh tại đây. Những người nghèo ở Châu Phi muốn đi làm cần phải có một cái gì đó để làm kế sinh nhai như một cái thau, một bộ áo quần tươm tất; đối với họ đó là những thứ có giá trị nhất, là cần câu cơm quan trọng nhất và quý giá nhất, quý còn hơn cả sinh mạng. Bị trộm hoặc cướp đồng nghĩa với trắng tay, tuyệt vọng và đói đến chết. Có một đoạn trích trong tác phẩm làm tôi liên tưởng đến cách hành xử với những kẻ trộm chó mình đang nói đến trong entry này. Đoạn trích đó như sau:

Ở trường hợp chiếc xe Toyota của chúng tôi, chuyện đó kéo dài bốn tiếng đồng hồ và khi chúng tôi đã sắp lên đường thì người tài xế tên là Traoré - một anh nông dân trẻ lực lưỡng, cường tráng - khẳng định rằng có người đã ăn cắp cái bọc anh để trên ghế gói chiếc váy bên trong. Những trò trộm cắp như thế này là chuyện thường ngày trên khắp thế giới, nhưng tôi cũng không hiểu tại sao Traoré nổi cơn thịnh nộ, điên lên, phát rồ, khiến mọi người trong xe co rúm lại vì sợ anh ta sẽ xé xác mình - những hành khách vô tội! Một lần nữa tôi lại tình cờ nhận thấy ở Châu Phi, phản ứng đối với việc trộm cắp có một nét gì đó không tỉnh táo, nằm ở ranh giới của sự điên rồ, mặc dù ở đây trộm cắp đầy rẫy. Bởi vì ăn cắp của một kẻ nghèo xác, thường chỉ có một cái bát hay một chiếc áo tả tơi, thực sự là một việc phi nhân tính, cho nên phản ứng của anh ta đối với trộm cắp có vẻ như cũng phi nhân tính. Đám đông đánh đập tên kẻ cắp trong chợ, trên quảng đường, trên phố, có thể giết anh ta tại chỗ. Do đó, thật nghịch lý, ở đây nhiệm vụ của cảnh sát dường như không phải là bắt kẻ trộm cắp, mà là bảo vệ và cứu hắn ta.

Như vậy đấy, ở một xã hội tăm tối con người đối xử với nhau như vậy đã đành, khi chúng ta phát triển hơn một chút, mọi chuyện trong một vài trường hợp cụ thể cũng không khác nhau là mấy. Bạo lực xuất phát từ sự tăm tối và đói nghèo. Bạo lực liệu có phải là câu trả lời? Đánh chết kẻ trộm chó này thì có làm kẻ khác run tay mà không làm nữa khi nhu cầu ăn thịt chó ở Việt Nam không hề giảm đi hay không? Và có một điều tôi muốn nhấn mạnh, gây ra cái chết của những kẻ đập chó là cả một đám đông - một cộng đồng, chính điều đó không làm một cá nhân nào có mặc cảm tội lỗi. Cá nhân cho rằng đó không phải là lỗi của họ mà là lỗi của một đám đông. Về lâu về dài, điều đó nảy sinh quan điểm rằng họ có quyền trừng phạt tội lỗi bằng bạo lưc, nó có thể trở thành một hành động mang tính bộc phát khi đối mặt với một vấn đề mang tính chất sai phạm trong tâm trí của cá nhân đó. Những người có cùng suy nghĩ bạo lực này, liên kết lại với nhau sẽ trở thành một nhóm người với chủ trương sử dụng bạo lực để hành xử và giải quyết bất kỳ một hành động sai trái (theo quan điểm của họ). Điều đó có tốt không? Lịch sử đã chứng minh, bạo lực thường đi liền với máu và nước mắt, nó có thể có tính đúng sai nhưng đó chưa bao giờ là một điều tốt lành với thế giới này cả.

Và có một câu hỏi quan trọng hơn mà tôi thường nghĩ đến, chúng ta sẽ dạy con cái của mình nhân từ với người khác như thế nào khi những người lớn ngoài kia vẫn hành xử một cách bạo lực như vậy? Đây không phải là những ví dụ cho trẻ con thấy rằng chúng hoàn toàn có thể đánh chết người khác nếu họ phạm phải một sai lầm nào đấy và đây là bài học cho cái gọi là "máu phải trả bằng máu" ư? Tôi cũng không lấy làm ngạc nhiên lắm khi ngày nay các trang báo mạng liên tục đưa những tin tức về tội phạm vị thành niên với những hành động giết người kinh khủng, một phần nào đó, chính người lớn phải chịu trách nhiệm cho những đứa trẻ ấy, bởi họ đã dạy chúng rằng bạo lực là câu trả lời cho các câu hỏi.

Tôi vẫn tin vào thuyết nhân quả và sự tha thứ, nếu có thể, hãy tha thứ và mở cho người khác một cơ hội, bởi bất cứ người nào cũng có cho mình một lương tri. Đó là điều mà tôi tin tưởng.

Thế giới tàn nhẫn

Bạn có thấy như vậy không?

Tất nhiên tôi không thuộc kiểu người có cái nhìn bi quan về cuộc sống, tôi suy nghĩ nhiều về những sự kiện xảy ra xung quanh mình, nhiều khi là quá nhiều. Tôi dễ xúc động đối với những tình cảnh khác nhau, đôi khi chẳng có gì bi kịch trong một sự kiện, một con người, một cuộc sống cũng khiến tôi bùi ngùi. Tuy vậy, tôi không nghĩ rằng cuộc sống này đen tối hay bế tắc. Nhưng, cuộc sống này thật sự là tàn nhẫn, đó là một sự thật.

Tôi đang tập cho mình thói quen chạy bộ mỗi tối, thật ra tôi đã có thói quen này từ năm cấp 3, nhưng sau này lại bỏ. Mỗi ngày tôi dành ra khoảng 45 phút để chạy 5 km không nghỉ. Tất nhiên với một người có thân hình quá khổ như tôi, hằng ngày việc chạy bộ như vậy lúc nào cũng mang lại cho tôi một cảm giác mệt nhọc cho dù tôi đã chạy hơn hai tháng nay và tôi đã quen với nhịp chạy như vậy. Nhưng lần nào cũng vậy, khi những bước chân của mình trải dài trên con đường biển cùng gió, những ánh nhìn và bóng tối, tôi luôn cảm thấy mình thật sự hạnh phúc, bởi trong những giây phút ấy, tôi không phải quan tâm đến bất kỳ điều gì hay bất kỳ ai. Tất cả chỉ có tôi và đường chạy. Tôi không suy nghĩ gì cả, tôi chỉ tập trung làm thế nào để hoàn thành 5 km đường chạy ấy mà không đứt quảng, đó thật sự là một cảm giác lạ lùng. Nói như vậy để thấy, chạy bộ mang lại cho con người một thứ khoái cảm, một cảm giác chỉ thuần hạnh phúc.

Có những lúc tôi chạy bộ trên đường, có một vài người qua đường nhìn tôi và hô "Cố lên!" thật to. Họ vừa nói, vừa cười, và điều đó khiến tôi cảm thấy vui, bởi nó giống như một lời động viên và tôi đã có cho mình những khán giả xem và cổ vũ cho mình. Nó thật sự giống như một cuộc trình diễn và mọi người đều vui. Chỉ một điều nhỏ như vậy thôi mà cũng mang lại một cảm giác phấn khởi thì hãy tưởng tượng nếu chúng ta có một đám đông, những người chạy bộ và khán giả, là những thành viên trong gia đình của người tham gia chạy bộ, ắt hẳn tại sự kiện đó, sẽ tỏa ra một luồng sáng của sự ấm áp, của hạnh phúc và của niềm vui. Trong tâm trí tôi khi viết những dòng này, tưởng tượng về một dòng người đầy những vận động viên không chuyên chạy bộ, và dõi theo họ là những người vợ, người mẹ, người con, với những tràn cỗ vũ, với sự chờ đợi và hy vọng, chỉ nghĩ về những hình ảnh giản dị ấy thôi cũng khiến tôi cảm thấy ấm áp.

Vậy mà, có những cá thể, nhẫn tâm giết chết đi niềm hạnh phúc hiếm hoi đó của một cuộc sống vốn dĩ bận rộn và lạnh lùng. Khi người ta quây quần lại với nhau để chia sẻ niềm hạnh phúc của gia đình, của cuộc thi và của những khao khát vượt lên chính mình thì họ bị bóp chết bởi sự tâm tối đơn lẻ. Giữa niềm vui đó, chỉ cách nhau vài phút đồng hồ là bi kịch, là máu, là nước mắt và là nỗi đau. Vâng, tôi đang nói đến thảm kịch đánh bom cuộc thi marathon tại Boston, Mỹ. Tôi đọc những bài báo viết về thảm kịch này, chứng kiến những con người bê bết máu, đọc về những nạn nhân trẻ tuổi, những đứa trẻ phải chết khi đứng chờ cha mình chạy đến đích, có cả những người mất cả gia đình mình. Thật sự là một thảm kịch. Tôi thật sự không thể hiểu, tại sao người ta có thể nhẫn tâm giết đi những niềm vui như vậy trong cuộc sống. Chắc chắn phải có một động cơ đằng sau hành động tàn nhẫn ấy, nhưng dù là gì, nó cũng đã giết đi một niềm vui thú nhỏ nhoi, không những trong giây phút này mà mãi mãi về sau. Giờ đây, bóng ma về vụ thảm sát sẽ còn đó, liệu sau này sẽ còn bao nhiêu người hào hứng tham gia vào sự kiện chạy bộ chỉ thuần hạnh phúc ấy với sự vô tư và đam mê? Đôi khi, đam mê vì vậy mà cũng bị giết chết.

Bi kịch tại Boston cũng giống như bi kịch của những vụ đánh bom chốn công cộng khác, nó cũng giống như những cuộc chiến tranh hay bất kỳ một sự kiện kinh hoàng nào có người phải chết vì hành động của một nhóm thiểu số. Đó là những bi kịch chúng ta vẫn phải đối mặt và chứng kiến từng ngày. Ta có thể làm được gì là câu hỏi mà tôi thường đặt ra sau khi đọc những tin tức liên quan đến những sự kiện đau buồn ầy. Câu trả lời thường không giống nhau, thường cũng không có một câu trả lời rõ ràng. Đôi khi tôi thậm chí cố gắng không nghĩ về những điều đó. Những có một điều chắc chắn mà tôi nghĩ về, đó là tôi sẽ cố gắng sống tốt hơn từng ngày. Sự đau buồn như một biểu hiện nhắc nhở chúng ta rằng, chúng ta cần trở thành những người tốt hơn và đem những điều tốt lành đến thế giới tàn nhẫn này. Tôi không tin vào những giáo điều lạc quan tếu, nhưng tôi tin nếu tôi đối xử với những người xunh quanh mình tốt hơn, thì một phần nào đó, tôi đang tác động đến cuộc sống của mình và của người khác theo một chiều hướng tốt đẹp hơn. Và đối với tôi, chỉ như vậy là đủ.

Thế giới này có tàn nhẫn không? Với tôi câu trả lời luôn là có. Vậy nó có khác gì khi chúng ta luôn cố gắng làm những việc tốt đẹp? Nó cũng sẽ chẳng khác gì so với hiện tại, nhưng ít ra những việc làm mà ta tin tưởng là tốt, sẽ thay đổi con người chúng ta, ít nhất đó là điều quan trọng và nó làm ta hạnh phúc.

P/S: Tôi vẫn tin vào tính nhân đạo của con người, đặc biệt là cách họ ứng xử thế nào sau thảm kịch, như những điều tốt đẹp mà công dân tại Boston đã làm. Trong một thoáng, tôi sợ phải nghĩ rằng nếu một ngày tại đất nước mình, một thảm kịch như thế này sẽ xảy ra, lúc đó con người ta sẽ phản ứng với nhau như thế nào? Ở thời điểm này tôi vẫn cố gắng thuyết phục mình tin vào một điều gì đó tốt đẹp, nhưng thật sự là tôi không biết chắc.

Vị thành niên, một chặng đường gian khó

Một năm trở lại đây, mối quan hệ giữa tôi và em gái không còn tốt như lúc trước; tất nhiên khi nói không còn tốt không có nghĩa là nó đi theo chiều hướng xấu. Tôi cảm nhận một điều rõ ràng là em tôi đang lớn lên từng ngày và bây giờ nó đã là một đứa trẻ vị thành niên. Tôi và em gái đã có những trận cãi vã liên tục về những vấn đến khác nhau ở quan điểm, cách xử lý và cả cách sống. Tôi đã trách mắng nó rất nhiều vì tôi nghĩ con bé đã ích kỷ trong cách suy nghĩ lẫn cách đối nhân xử thế. Sau những cuộc cãi vã lúc nào chúng tôi cũng làm lành như chưa hề có chuyện gì xảy ra. Tôi chắc chắn một điều con bé sẽ không bao giờ quên những cuộc cãi vã và lý do đã tạo nên những bất đồng, bản thân tôi cũng vậy. Tôi cứ suy nghĩ mãi về những lý do về những nguyên nhân đã gây ra những cuộc tranh cãi và vô tình vào một buổi sáng chủ nhật, khi ngồi nhấm nháp từng ngụm cà phê với tầm mắt hướng ra phía bờ sông của thành phố trong ánh nắng ấm áp, tôi bật ra một câu trả lời, phải rồi, nó vẫn chỉ là một đứa trẻ trong tuổi vị thành niên và dường như tôi đã vô tình quên mất mình đã khó khăn như thế nào khi ở độ tuổi ấy.

Tôi tự cười thầm bởi tôi không thể tin được mình đã quên mất một điều quan trọng như vậy, làm sao tôi có thể quên khoảng thời gian bối rối vô định, không thể kiểm soát của một thời tuổi trẻ đầy khó khăn như thế? Tôi đã đi qua tuổi vị thành niên của mình bằng những câu hỏi, những băn khoăn, những bối rối và sự cô đơn. Tất nhiên tôi mừng vì tất cả những điều đó là nền mống tạo nên "thằng tôi" của ngày hôm nay, nhưng để đem tất cả những khó khăn đó thành vật liệu cho một bước đệm vững chắc, đòi hỏi rất nhiều nỗ lực và cả sự đau khổ. Tôi, hầu như đã không thông cảm với em gái mình đủ mức cần thiết mà nó cần.

Đối với tôi, vị thành niên là khoảng thời gian mà ở đó tôi không cần một người phải chỉ cho tôi làm cái này hay cái nọ, tôi không cần một người phải nói cho tôi nghe cái gì là tốt đẹp cái gì là không bởi lúc đó tâm trí của tôi như một khu rừng rậm với quá nhiều thông tin, quá nhiều cảm xúc. Và bởi vì tôi đang ở đỉnh cao của sự nổi loạn và muốn được thể hiện mình, tôi muốn tự mình phải tìm được câu trả lời cho tất cả những mơ hồ của bản thân. Tôi không cần một người hướng dẫn mà tôi cần một người biết thông cảm và lắng nghe. Tôi đã ước, không, phải nói rằng tôi đã khao khát một cách mãnh liệt, giá có ai đó có thể ngồi im và nghe tôi nói bất cứ chuyện gì, hoặc chỉ cần họ ngồi đó, lặng im và suy nghĩ về mọi thứ, chỉ cần như vậy là đủ với tôi vào thời điểm lúc ấy. Phài thành thật mà nói, trong thời gian này, trong cái độ tuổi mà ai cũng nói là độ tuổi đẹp nhất của đời mình, tôi luôn cảm thấy bất an và căng thẳng. Tôi vừa muốn được đối mặt với thế giới ngoài kia nhưng lại vừa sợ hãi nó. Tôi không biết mình phải đặt niềm tin vào điều gì bởi mọi thứ đều quá mới mẻ và lý thú nhưng đồng thời lại quá nguy hiểm. Tôi cô đơn trên ốc đảo của mình và tôi lạc lối trong khu rừng của tâm tưởng. Giờ ngẫm lại, tôi cũng không rõ mình đã đi qua được giai đoạn đó bằng cách nào. Thẳng thắn mà nói, khi tôi còn là một cậu nhóc 15, 16 tuổi, ý nghĩ về cái chết và tự tử chưa bao giờ xa lạ, nó giống như một sự kích thích và tôi là kẻ đứng trên bờ vực, chỉ cần mất thăng bằng, tôi có thể ngã xuống bất cứ lúc nào. Không phải nói quá, nhưng qua những gì tôi thấy, qua bạn bè tôi và những người tôi quen biết, tôi biết rằng đã có những người trẻ tuổi vĩnh viễn phải nằm lại ở độ tuổi huy hoàng này, họ đã không tìm được cho mình cách giải thoát nào khác ngoài việc nhảy xuống "vực". Đó là một điều đau buồn bởi trong cái tuổi đẹp nhất ấy, những suy nghĩ về cái chết và mất cân bằng luôn ẩn mình chờ đợi, nó tấn công ta một cách bất ngờ mà không cần hỏi thăm ta đã chuẩn bị như thế nào. Những người trụ lại không phải họ mạnh mẽ hơn mà chỉ vì họ đã may mắn hơn mà thôi.

Tôi còn muốn nói nhiều về tuổi vị thành niên, về những cảm xúc và đau khổ mà tôi phải từng đối mặt nhưng có lẽ vào lúc này tôi đã quá xa lạ với những điều đó. Tôi không còn là một đứa trẻ vị thành niên, tôi đã bước ra khỏi vùng đất ấy và bây giờ tôi phải quan sát nó từ phía bên ngoài, từ con mắt của người ngoài cuộc. Một lần nữa tôi lại cảm thấy cái cảm giác sợ hãi ấy, sợ hãi vì mình không thể nhìn rõ những gì ở trước mặt và sợ hãi bởi tất cả những hỗn độn không lời giải đáp trong cuộc sống từng ngày. Tôi tin em gái mình đang sợ hãi và tôi tin nó không cần một người "ra lệnh" cho nó phải làm gì. Tôi thật sự muốn là người ở cạnh nó để chỉ lắng nghe. Để làm được điều đó, nỗ lực, yêu thương và thông cảm là điều cần thiết. Tôi ước mình đủ bao dung để không phán xét, và chỉ vậy là đủ. Tôi vẫn tin, vị thành niên là một chặng đường gian khổ mà ai cũng phải bước qua để mà trưởng thành, chính vì vậy trẻ vị thành niên luôn là những người dũng cảm nhất mà tôi từng được biết. Chỉ mong, chúng ta, những người trưởng thành đủ bao dung và tin tưởng để nhìn về những đứa trẻ ấy, những đứa trẻ dũng cảm ấy, đầy tự hào và thầm cổ vũ cho chúng vững bước đi trên con đường mà chũng phải bước đi cho dù có muốn hay không.

Bạn không thể làm hài lòng tất cả mọi người

Tôi nghĩ rằng ít nhất trong cuộc đời mỗi người đều một lần nghe đến câu nói này "bạn không thể làm hài lòng tất cả mọi người". Câu nói đó thì hẳn nhiên đúng, hẳn nhiên là chân lý và không có gì để có thể bàn cãi ở đây và cũng chẳng ai có thời gian để bàn cãi về nó. Điều tôi muốn nói là, dù được căn dặn như vậy, được đọc về lời vàng ý ngọc đó không biết bao nhiêu lần, thật sự có bao nhiêu người trong chúng ta, khi thực hiện xong một công việc nào đấy hay làm ra được một cái gì đấy hoặc đơn giản chỉ là chuẩn bị cho ai một cái gì đấy, đều tự nghĩ rằng không phải mọi người đều sẽ hài lòng với những gì mình làm? Tôi nghi ngờ rằng, con số đó không phải là nhiều, cho dù biết được sự thật là sẽ không bao giờ có chuyện tất cả mọi người đều hài lòng với những gì ta làm, nhưng ở đâu đó trong tâm trí ta, vào khoảnh khắc chúng ta hoàn thành xong điều mà chúng ta đã bỏ hết công sức của mình, đôi khi là cả máu và nước mắt, chúng ta vẫn hy vọng rằng bất kỳ ai cũng sẽ hài lòng tiếp nhận những gì chúng ta làm được.

Nói dông dài như ở trên, thật ra tôi cũng chẳng có ý gì, điều tôi muốn nói đến trong bài viết này bắt nguồn từ bài báo sau trên tờ The New Yorker, Anne Hathaway: In Defense of the Happy Girl (phỏng dịch là Anne Hathaway: Lời bào chữa cho một cô gái hạnh phúc). Đối với ai không biết Anne Hathaway là ai, vui lòng tìm kiếm thông tin trên Google. Trong bài báo nói trên, tác giả đã chỉ ra rằng Anne Hathaway là một hiện tượng lạ lùng ở Hollywood khi mà đi đôi với thành công của những bộ phim cô đóng, những giải thưởng cao quý mà cô gặt hái không phải là sự yêu mến rộng rãi từ khán giả Mỹ. Nhắc đến Hathaway, người ta thường nhắc đến một sự ganh tỵ và ghen ghét không thể chống cự. Công chúng nhìn vào những gì Hathaway làm và họ "đánh giá" không nhân nhượng. Họ chê bai khuôn mặt của cô cho dù nó đẹp như thế nào trong mắt rất rất nhiều người, họ chê bai hàm răng và cái miệng to quá cỡ của cô, họ soi mói vào cách cô trả lời phỏng vấn một cách trơn tru, bài bản và chuyên nghiệp mà ở đó họ nghĩ rằng cô đang đóng kịch và không thật sự là con người của chính của cô. Họ cảm thấy lúng túng trước nụ cười rạng rỡ thường trực trên môi Anne Hathaway cho dù trước đó cô có gặp phải scandal gì. Họ nhìn cách cô đi và tạo dáng trên thảm đỏ và cũng bàn tán về việc cô "không thật" như thế nào, đối với họ cô quá hoàn hảo để có thật trên đời này và điều đó tạo nên một cảm giác khó chịu nơi công chúng Mỹ. Và cuối cùng, đỉnh điểm của những "đánh giá" đó một bài báo được xuất bản chỉ để chỉ ra những định kiến của khán giả dành cho cô, sự yêu ghét vô lý của truyền thông và nguyên nhân của nó. Nguyên nhân rất đơn giản bởi Anne Hathaway là một cô gái hạnh phúc, vui vẻ, đầy đam mê và không ngần ngại thể hiện điều đó ở bất kỳ nơi nào, bất kỳ lúc nào, bằng một nụ cười thật sự rực rỡ - như một đứa trẻ.

Anne Hathway với giải Oscar cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc trong Les Miserable

Trên phương diện cá nhân, tôi là một người yêu thích những vai diễn của Anne Hathaway, cô là một người phụ nữ trẻ và là một nữ diễn viên tài năng khi liên tục xuất hiện trong những bộ phim bom tấn và phim độc lập mà ở phim nào cô ít nhiều đều thể hiện được khả năng diễn xuất tyệt vời của mình. Tôi yêu cách Anne Hathaway bộc lộ những cảm xúc chân thật với vai con nghiện trong Rachel Getting Married. Tôi khâm phục những cố gắng cô đã bỏ ra trong Les Miserable, khi phải giảm cân và hy sinh mái tóc của mình. Tôi bị quyến rũ bởi bởi sự huyền bí của nhân vật Cat Woman trong The Dark Knight Rises và thương cảm cho nữ nhân vật chính của Love and the other drug. Không hề che dấu mà nói thẳng rằng tôi bị mê hoặc bởi nụ cười của Anne Hathaway và cách cô luôn hào phóng ban tặng cho người dối diện sự vui vẻ mà cô có cho dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào. Quả thật tôi không tìm thấy điểm nào không hài lòng ở người phụ nữ này. Nhưng đó lại là chuyện của tôi và rất nhiều người Mỹ không đồng tình với tôi về điều đó. 

Nụ cười rạng rỡ thường trực trên kkuoon mặt của Anne Hathaway

Tôi vẫn luôn biết rằng cố gắng để tất cả mọi người thích và yêu quý mình là điều không thể làm được và cũng chẳng nên dại dột mà làm. Nhưng lần này tôi thật sự ngạc nhiên khi thấy rằng việc tỏ ra vui vẻ hạnh phúc cũng là nguyên nhân làm cho bạn bị ghét và bị đàm tếu. Tôi thật sự không hiểu làm sao có thể ghét một người khi họ tỏ ra quá hạnh phúc? Và bất chợt tôi như vỡ lẽ ra rằng, có lẽ là vì ganh tỵ và sợ hãi. Tôi chợt nhớ lại khoảng thời gian trước đây, khi tôi vẫn còn là một đứa trẻ, tôi đã từng háo hức như thể nào khi được là thành viên của một nhóm bạn mới. Tôi hồ hởi òa vào đám bạn với một niềm hạnh phúc khôn tả và tự hào khoe với chúng những gì tốt đẹp nhất mà mình có. Tất cả đều vui vẻ chia sẻ với tôi những điều hạnh phúc ấy, và như vậy tôi mang theo mình cảm giác vui vẻ và hạnh phúc vào cuộc đời. Tôi đem niềm đam mê và sự say mê mà tôi coi là hạnh phúc ấy cho những người tôi gọi là đồng nghiệp khi trưởng thành và tôi nghĩ rằng họ sẽ như những đứa trẻ thời thơ ấu, vui vẻ cùng tôi chia sẻ những điều tuyệt diệu. Không! Tôi nhầm to. Cái tôi nhận được sau này là những ánh nhìn lẫn lộn, họ không ghét nhưng cũng chẳng yêu thương tôi. Họ bối rối. Đến lúc này tôi đã hiểu vì sao Anne Hathaway bị người khác ghét như vậy. Họ ghét cô bởi họ không thể hiểu được niềm hạnh phúc mà cô đang có. Họ cảm thấy lo sợ bởi nhìn vào đó họ sẽ cảm thấy cuộc đời của chính họ quá trống trãi vì không hiểu được hạnh phúc từ sự đam mê là gì. Họ e sợ thể hiện điều đó và họ cũng e sợ cả những con người biết thể hiện điều tuyệt diệu ấy. 

Có lẽ từ đây về sau tôi vẫn sẽ mãi thích một Anne Hathaway ở thời điểm này, một người phụ nữ luôn sống trong sự vui vẻ và hạnh phúc của mình bởi cô có một niềm đam mê lớn lao với công việc và cuộc sống của mình, và điều quan trọng nhất là cô luôn sẵn sàng thể hiện điều đó ra bên ngoài. Có thể đó cũng là một bài học cho chính tôi, cho dù tôi không thể làm hài lòng tất cả mọi người, nhưng chỉ cần tôi có đủ đam mê và hạnh phúc với những gì tôi đang làm, tự khắc điều đó cũng đủ làm tôi hài lòng và làm cho những người hiểu được niềm hạnh phúc của tôi hài lòng. Như vậy đã là quá đủ. Giá như tất cả chúng ta đều như những đứa trẻ, luôn sống trong sự hồn nhiên vầ đầy ấp niềm vui cũng như tin tưởng nhau một cách tuyệt đối, cuộc sống của chúng ta, có lẽ đã dễ thở hơn một chút. 

Lảm nhảm ngày 8/3

Có một câu nói khá nổi tiếng mà nữ người mẫu nổi tiếng Jerry Hall, người tình/người vợ lâu năm của danh ca Mick Jagger (thủ lĩnh ban nhạc Rolling Stones), "Mẹ tôi bảo rằng để giữ chân một người đàn ông rất đơn giản; con hãy là một cô giúp việc trong phòng khách, một đầu bếp trong phòng ăn và một cô gái làng chơi trong phòng ngủ (you must be a maid in the living room, a cook in the kitchen and a whore in the bedroom)." Câu nói này sau đó trở nên nổi tiếng đến độ được chọn in trong cuốn sách Wild Words from Wild Women và được nhiều người phụ nữ coi đó là kim chỉ nam khi nhìn vào "thành tích" giữ chân "kẻ đào hoa" Mick Jagger trong hơn 12 năm của Jerry Hall. Tất nhiên, không phải tất cả phụ nữ đều đồng ý với cách ví von này, đặc biệt là những người theo phong trào nữ quyền cực đoan. Tuy nhiên, phần lớn những người phụ nữ trong khoảng thời gian đó đều cảm thấy đó là một câu nói và một cách hợp lý để "giữ" người đàn ông của đời mình. Và câu nói ấy được một người phụ nữ nói lên.

Một ngày cuối năm 2011, một ứng viên Thượng viện bang New Jersey, Mỹ đã viết trên trang Twitter của mình như thế này: "Phụ nữ, bạn hãy chiếm lợi thế trong việc giữ chân người đàn ông của mình bằng cách làm một người chung thủy, một quý cô trong phòng khách và một cố gái làng chơi trong phòng ngủ". Ngay lập tức, vị ứng viên thượng viện này gặp một làn sóng phản đối mạnh mẽ, tới mức ông phải đính chính và xin lỗi trên Twitter.

Chúng ta thấy gì trong hai trường hợp trên, cũng chỉ cùng một câu nói, nhưng có lẽ khi nó được phát ra từ miệng của một người đàn ông, điều đó dường như  khó chấp nhận hơn với một nữa còn lại của thế giới, cho dù người đàn ông ấy đang nói đúng một sự thật rất trần trụi. Theo quan điểm rất riêng của tôi, những người đàn ông thực chất chỉ là những đứa trẻ trong suốt cả cuộc đời của mình; đối với những người phụ nữ mà họ thương yêu, họ luôn mong muốn nhận được một sự chiều chuộng. Chiều chuộng ở đây, nó gần với việc nhượng bộ một tí cái này, nhượng bộ một tí cái kia, để người đàn ông luôn cảm thấy rằng mình là "một kẻ mạnh", người đủ vững chãi để có thể bao bọc người phụ nữ mình yêu cả cuộc đời. "Những đứa trẻ lớn xác" thường muốn được vòi vĩnh, được thỏa mãn, cả về tình cảm tinh thần lẫn thể xác. Không một người đàn ông nào không mong muốn người mình yêu thể hiện một chút gì đó lẳng lơ, gợi tình và quyến rũ đối với riêng mình họ ở trên giường. Nó giống như một "giấc mơ" thưở vị thành niên phải "giải tỏa sinh lý" với hình ảnh những cô người mẫu bốc lửa trong đầu trở thành hiện thực. Nhưng có lẽ điều này, đối với một số người phụ nữ là điều không thể chấp nhận, đặc biệt là những người phụ nữ hiện đại.

Phụ nữ hiện đại rất độc lập, rất bản năng và sống một cách đầy đam mê; đối với tôi đây quả thật là một hình mẫu lý tưởng. Tôi mê mẫn những người phụ nữ như thế, tôi yêu cái vẻ hoang dại và độc lập của họ, nhưng nếu ai hỏi tôi muốn cưới và chung sống suốt cả cuộc đời với một cô gái như thế nào, tôi sẽ không ngại ngần mà trả lời rằng tôi muốn dành cả cuộc đời của mình để yêu một người phụ nữ độc lập, sống một cách đầy đam mê và hừng hực xuân sắc, nhưng cũng phải là một người có thể chiều chuộng "đứa trẻ" bên trong tôi, là người có thể cho tôi cái cảm giác mình có đủ khả năng để bao bọc và che chở cho người con gái ấy. Tôi có lẽ không thể tiếp cận người con gái nào quá sức độc lập, quá mức bình đằng giới tính. Những người như vậy thường cho tôi cái cảm giác, tôi đang phải sống với những người đàn ông khác.

Dành cho tháng hai

1. 

Tháng hai mở đầu bằng việc chuyến đi ra khỏi Việt Nam lần đầu tiên của mình kết thúc. Lần đầu tiên, lúc nào cũng vậy, thật khó quên. Tháng hai cũng là tháng của lễ hội, của sự sum vầy và của bạn bè. Đây có lẽ là khoảng thời gian mình cảm thấy hạnh phúc và thanh thản nhất sau một năm 2012 biến động. Sự giao mùa, mang theo tất cả những nỗi buồn, sự mơ hồ, bối rối đi cùng với nó, để lại sự hồi hộp, hy vọng và niềm tin cho một sự khởi đầu. Tất nhiên, mình không lạc quan tếu bởi lúc này mình vẫn còn đó những trăn trở, thất vọng bởi mọi thứ vẫn chưa nằm trong vòng kiểm soát và tương lai phía trước vẫn là một con đường dài, nhưng ít ra, mình vẫn cảm thấy được một sự tươi mới và cảm giác đầy ấp tin tưởng vào những gì mình mong muốn làm. Mình vẫn đang rất cần một sư thay đổi, và tháng hai, một lần nữa nhắc mình rõ ràng về những gì còn mơ hồ và về một Sài Gòn vẫn đang vẫy gọi. Chờ ta thêm một chút nữa thôi nhé! 

Bạn bè, những người đã và đang đồng hành cùng mình, họ đã và đang lớn lên từng ngày. Những gương mặt đó, những con người đó, có người đã xây dựng cho mình tổ ấm mà họ mong ước rồi cùng nhau đếm từng ngày để chờ đợi đứa con đầu lòng, có người thì vẫn đang vất vả mưu cầu cuộc sống trên đất khách quê nhà, có người sau bao năm không gặp, chúng tôi đã có cơ hội ngồi lại cùng nhau để truyện trò. Mọi người, ai cũng có những tâm sự và cuộc đời của họ để sống. Tôi cảm thấy những điều đó thật mãnh liệt và đầy sức sống. Tương lai, chẳng ai nói trước được điều gì, nhưng điều quan trọng là tôi biết rằng, ít nhất ra, mình sẽ vẫn còn hiện diện dài lâu trong chặng đường phía trước, trong cuộc đời phía trước của những người tôi gọi là bạn.

2. 

Tháng hai, tháng của những con đường hoa, của câu bài, của giật tít và của những ồn ào xunh quanh chuyện cướp hoa, giật hoa. Mình thấy thật buồn cười, nếu là trước đây, có lẽ mình đã nhảy cả lên, làm một "anh hùng bàn phím" thứ thiệt để mà bảo vệ cho hình ảnh của thành phố này trước những bài báo sai sự thật như thế, như bất cứ một đứa con chân chính nào của thành phố; nhưng bây giờ mọi việc đã khác, mình đã quá quen với những bài báo như vậy, quá quen với cái cách báo chí tường thuật sự việc theo hướng thu hút độc giả một cách tiêu cực và không đúng sự thật như vậy. Mình thấy buồn cười, bởi cuối cùng, mình thật sự không biết phải tin vào những gì mà mình đang đọc hàng ngày trên những trang báo, và điều đó là mình sợ, bởi một khi mơ hồ thì con người ta thường đi tìm cho mình những câu trả lời, phần lớn là không đúng sự thật cho lắm. Và cũng thật buồn cười, khi những lùm xùm đó vốn có thể được giải quyết ngay từ đầu nếu được người có chức năng đính chính và lên tiếng, nhưng "cuộc chơi" này vốn dĩ không đơn giản như thế. Người được lợi sau cùng vẫn là người chiến thắng, còn chuyện cái chính trên một tờ báo ư? Chắc chục năm nữa chúng ta mới thấy! 

Chủ nghĩa anh hùng thường khiến con người ta ngộ nhận. Ai cũng có thể cho rằng mình là anh hùng khi lên tiếng về một vấn đề nào đó mà những người khác không nói ra, được họ tung hê, tán thưởng và "tôn thờ". Mỉa mai một chỗ là những "người anh hùng" thường không bao giờ mang lại hạnh phúc cho chính gia đình họ. Thật đáng tiếc và theo mình, chẳng có ý nghĩa gì khi những người thân yêu nhất trong gia đình không phải là những người đầu tiên được các bậc "anh hùng" đó bảo vệ. Có lẽ, để tử vì đạo, anh hùng cẩn phải cô đơn. Còn không, những tiếng tung hô và danh tiếng, thường khiến người mang danh hiệu đó quên rằng, rốt cuộc họ cũng là con người, có thể họ cũng đang bị dắt mũi bởi một đám hèn nhát chờ một vị "anh hùng" lên tiếng để có thể từ đó hùa theo. Sống, quả thật là phức tạp!

Ngày hôm ấy không có gì đặc biệt

Ngày hôm ấy không có gì đặc biệt,
máu em
đỏ rực
cả một góc
sân trường.
Từ độ cao 20m
em
bỏ lại sau lưng
tuổi 18
của một thời niên thiếu.

Giữa những bộn bề,
giữa những người là người,
có ai thấy
một khoảng tối,
trong em.
Giữa những bộn bề,
giữa những người thân,
chẳng ai dang tay cứu được em.

Ngày hôm ấy,
không có gì đặc biệt.
Chỉ tin tức là “sải cánh bay”
với tốc độ tàu con thoi
đâm vào “cơn đói khát thông tin”,
của những người là người.
Không một ai.
Biết đến tên em.

Ngày hôm ấy,
không có gì đặc biệt,
chỉ những ảnh mắt,
mở to hết cỡ,
sững sờ
và
lo sợ.
Nước mắt chảy,
tiếng gọi thất thanh,
và cả những lời đồn thổi.

Hình ảnh của em,
rồi sẽ nằm lại ở góc sân ấy
vĩnh viễn
như một “truyền thuyết”,
tuyệt vọng.

Ngày hôm ấy,
không có gì đặc biệt.
Những đứa trẻ
vẫn buồn phiền
vì chiếc điện thoại giở chứng
vì những ẩm ương
của tuổi mới lớn
và vì tất cả
những rắc rối vị thành niên.

Chỉ có em
là nằm lại ở đó
nơi những nỗi buồn không còn
lối thoát.

Tết Riêng

...

Phóng chiếu vào xã hội tiêu dùng hôm nay, quả thật cái Tết của người Việt vẫn còn đó nguy cơ bị lái đi xa khỏi cốt lõi ý nghĩa của nó. Thay vì là dịp để bày tỏ lòng thành kính vong linh tổ tiên đã khuất, là dịp để sum họp gia đình, thể hiện sự quan tâm biết ơn, chăm sóc với người thân yêu, xóm giềng, tha nhân và cũng là khoảng thời gian nghỉ ngơi, thăng bằng, nhìn lại cuộc sống sau một năm bôn ba, là khoảng thời gian nhàn nhã để nhìn sâu hơn vào quá khứ, ngưỡng vọng đến tương lai… thì Tết hôm nay lại quá nhiều những chuẩn bị sắm sửa, lăm sự tô vẽ ồn ào, phô trương bề mặt; là dịp hiếu hỉ hối hộ quà cáp với cơ quan hành chình; là dịp để so đo bổng lộc; là cơ hội phung phí thời gian, dây dưa rượu chè cờ bạc… làm nảy sinh biết bao tệ nạn. Tết thay vì thư giãn và đằm sâu, lại trở nên phô bày sự bừa bãi và nhếch nhác.

Thế nên, người nghèo có nỗi lo Tết của người nghèo, người giàu có nỗi lo Tết của người giàu. Để chuẩn bị cho cái Tết, đáp ứng thủ tục cần thiết từ biếu xén đến lễ lộc. Ai cũng tất bật lo âu. Chẳng mấy ai an vui thư nhàn với Tết. Ai cũng lo Tết mà mấy ai thưởng thức Tết và sống nhàn, nghỉ ngơi tận hưởng Tết. Cái Tết với những cuộc vui trên thước đo vật chất, thường rộn rã, chóng vánh và trống rỗng.

Lời nhắc nhở làm chủ tập quán, làm chủ quyền văn hóa qua phong tục Tết Nguyên đán hơn thế kỷ trước vẫn còn khiến người nay giật mình. Nhất là trong bối cảnh toàn cầu, sự tự vấn văn hóa phải luôn là việc thường xuyên được mỗi dân tộc đặt ra để biết mình thực sự hiện hữu. 

-Trích từ tản văn Tivi, xe máy, nhạc chế, chày cối, karaoke, tăm xỉa răng và những điều khác của nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên.

Còn hơn một tháng nữa là tới Tết, đọc được bài viết này vả cảm thấy nó đúng quá. Dường như càng hiện đại và càng dư giả hơn thì người ta thường dùng lý do này hay lý do khác để người ta tiêu xài hoang phí cả thời gian lẫn vật chất trong ngày Tết - khoảng thời gian vốn dùng để nghỉ ngơi, chiêm nghiệm quá khứ và dự tính cho tương lai. Cáng sống gấp chúng ta thường có xu hướng quên đi những điều giản dị và bình yên như thế này. 

Chép lại một đoạn trích trong bài viết này lên đây để tự nhắc mình cần phải có chút gì đó thay đổi trong năm nay. Có lẽ đã đến lúc mình cần sống chậm lại một chút, hy vọng là làm được.

PS: Quyển tản văn Tivi, xe máy, nhạc chế, chày cối, karaoke, tăm xỉa răng và những điều khác của nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên thật sự là những ghi chép có chiều sâu và nhận định hết sức thú vị. Mọi người có thể đặt mua tác phẩm đó qua Tiki.vn, hiện cửa hàng sách này đang có chương trình ship hàng miễn phí cho tất cả các đơn hàng từ đây đến hết ngày 13/01/2013 đấy. 

Biến dạng

Cô bé đang chơi đùa gần gốc cây bàng xơ xát, bỗng thấy dưới gốc cây một xấp tiền. Bé lượm lên, đếm từng tờ một một cách cẩn thận, đúng y 270 ngàn.

Bé cứ nhìn quanh mãi và tự hỏi: “Không biết ai làm rơi số tiền này nhỉ?”

Thoáng thấy một người phụ nữ dắt xe từ trên một con dốc đi xuống, mặt ngó quanh, cố bé chạy lại hỏi: “Cô ơi cô đánh rơi tiền à?”
Người phụ nữ hỏi lại, một cách dò xét: “Con nhặt được tiền à?”
Cô bé đưa xấp tiền ra, một niềm vui khó tả hiện ra trên khuôn mặt thiên thần: “Đây cô ạ, 270 ngàn phải không cô?”
Người phụ nữ lúc này giọng nói mạnh bạo hơn: “Ôi đúng của cô, rõ khổ, vừa mới quay đi một cái là rớt mất tiêu, cảm ơn cháu bé nhé!”
Người phụ nữ cầm lấy xấp tiền, rút ra một vài tờ đưa cho cô bé, cô bé không lấy nhưng người phụ nữ liền nhét vào túi quần của cô bé rồi phóng xe đi một cách vội vã. Trên mặt của cô bé hiện lên một niềm vui không trọn vẹn.

Đến tối, khi chỉ có hai mẹ con, cô bé và mẹ trên chiếc giường gỗ cũ kỹ trong một ngôi nhà xộc xệch, cô bé thò tay vào túi mình, lấy ra mấy tờ giấy bạc định khoe với mẹ việc tốt chiều nay mình làm. Bỗng bé thấy mẹ mình mím chặt môi, khóc không thành tiếng. Mẹ bé bảo rằng mẹ lỡ làm mất tiền lương tháng này của mẹ rồi, đúng 270 ngàn chẵn, mẹ bé không biết những ngày tháng sắp tới đây của bé và mẹ sẽ ra sao khi không có 270 đồng tiền lương ấy. Thế rồi mẹ ôm bé khóc nức nỡ. Bé chẳng biết nói gì, chỉ thấy mắt mình mở rộng ra, ứa đầy nước mắt, tay nắm chặt mấy tờ giấy bạc đến nỗi chúng nhanh chóng biến dạng. Bé cũng mím chặt môi mà không khóc được thành tiếng.

(Từ cuốn sách Đừng Bao Giờ Hối Tiếc)



Vậy đấy, một tâm hồn not nớt, trong trắng như một tờ giấy bị một tâm hồn đen tối làm dơ bẩn. Trẻ em là một tâm gương phản chiếu hoàn hảo cho những gì mà người lớn giáo dục chúng. Người lớn cứ chê các bạn trẻ lúc này sao hư thế, mà họ không nghĩ rằng những người trẻ chẳng qua cũng chỉ là một tâm gương phản chiếu cách giáo dục của họ mà thôi.

Khi niềm tin xụp đổ, cái gì sẽ còn lại trong ta?

Vỡ kịch không có hồi kết

Lại một buỗi trưa cả khu xóm này phải "chứng kiến" một "vỡ kịch" không mấy thoải mái. Vẫn là gia đình ấy - cái gia đình sát vách cạnh nhà tôi, với những tiếng khóc, tiếng đồ đạt bị đập vỡ và những tràng chửi bới bất tận.

Tất cả diễn ra như một tần số bất biến có chu kỳ cụ thể và dường như nó không có điểm dừng. Mở đầu là những tiếng cãi vã, lúc đầu thì nhỏ rồi một lớn dần lên, không quên kèm theo cả sự hằn học và xúc phạm lẫn nhau. Từng lời, từng lời một như những "lưỡi dao" mà người ta cố gắng dùng hết sức mình để cắm phập vào "lồng ngực" của đối phương. Tôi thầm nghĩ, có lẽ đã từ lâu, chẳng có "giọt máu" nào chảy nữa rồi, bởi những vết "đâm" cứ đều đặn và thường xuyên như thế và con người ta có lẽ đã quá quen thuộc với tình cảnh ấy. Cứ như vậy, "vỡ kịch" cứ thế tiếp diễn, phụ họa cho những tiếng loảng xoảng của đồ đạt bị ném, bị đập là những tiếng khóc, tiếng gào thét, tiếng kể khổ và những lời thóa mạ. Phụ nữ thì la khóc và than thân trách phận, đàn ông thì đập, phá và đánh nhau. Tất cả đều có "lớp", có "lang" và đều quá đỗi quen thuộc, nó quen đến mức chỉ cần ngồi một chỗ trong phòng, tôi đã có thể tưởng tượng ra tiếp theo những người đàn bà trong căn nhà ấy sẽ nói gì, những thằng đàn ông trong nhà đó sẽ làm gì và cả những người hàng xóm sẽ làm gì. Cao trào của "vỡ diễn" là sự va chạm vào nhau, dữ dội và hùng hỗ của một kẻ được "phân vai" là "con" và của một người được đảm nhiệm "vai" một "người cha". Họ lao vào nhau, xoay vần trong cuồng nộ và đánh nhau. Tất nhiên sẽ có những người hàng xóm "tốt bụng" đóng vai "phụ" để vào can ngăn. Tất cả những người còn lại sẽ hoàn thành vai diễn của mình một cách mỹ mãn - những vai diễn "quần chúng" ngồi đó để chứng kiến "vỡ kịch" hay có thể bị buộc là những khán giả bất đắc dĩ. Họ ngồi trong nhà của mình, đưa mắt theo dõi từng hành động và lời nói của những "diễn viên" một cách chán chường và hờ hững. Chẳng có gì khó hiểu khi một "vỡ kịch" như thế, dù với nhiều âm thanh và hành động sống động, lại không chứa đựng trong nó một chút xíu xúc cảm nào cho "người xem". Tất cả đều như một quá trình được biên soạn sẵn. Chính xác như một chu kỳ.

Thật đáng nể phục khi người ta phải căng mình lên để "phun" vào nhau những lời nói cay độc và cũng phải căng mình lên để hứng chịu và phá hoại. Những người trong căn nhà ấy đã, đang và sẽ "đóng" cho trọn vai diễn của mình. Không có điểm dừng lại. Tất cả rồi sẽ tiếp diễn theo một mạch sống thường ngày. Rồi chỉ trong chốc lát nữa thôi, mọi thứ sẽ chìm xuống, và gia đình đó sẽ lại ngồi cạnh nhau trên cái sân trước của căn nhà, cùng nhau tất bật chuẩn bị cho một vụ đánh bắt cá mới của ngày hôm sau. Họ sẽ vẫn ngồi đấy, làm những công việc họ vẫn thường làm. Nói những điều họ vẫn thường nói hoặc đôi khi chỉ là ngồi đó với những đôi tay làm những động tác thuần thục và nhuần nhuyễn mà không nói một tiếng nào.

Cũng gia đình ấy, tháng trước vừa mới nhận vào nhà mình một người con dâu ở độ tuổi 17-18 gì đấy, trẻ hơn chồng của cô ta một hay hai tuổi. Hai vợ chồng trẻ kia, sẽ ngồi cạnh nhau, cạnh cha mẹ mình vào những buổi tối. Họ sẽ im lặng và làm công việc của mình. Đôi lúc nhìn họ, tôi tự hỏi, liệu sau này họ có thay thế cha mẹ mình để đóng tiếp những "vỡ kịch" vô nghĩa kia không? À mà có lẽ tôi lầm, họ cũng đã tham gia vào "vỡ kịch" đó rồi, chỉ là chưa đến lúc để đảm nhận "vai chính" mà thôi.

Lại một tiếng chửi bới, tiếng đập phá dữ dội và một tràng dài la hét. Tôi mở mắt, cầm điện thoại và gọi đến số 113. Trong đầu chợt nghĩ, đã đến lúc cần một ai đó hạ màn.

Hãy khoan dung hơn với những người trẻ

Gần đây xuất hiện trên feeds của Facebook mình là bức hình một số bạn trai khóc lóc khi đón các thần tượng ca nhạc Hàn Quốc tại sân bây ở trên cùng với một bài thơ của nhà thơ Đỗ Trung Quân được chia sẽ khá nhiều bởi mọi người. Dưới đây là bài thơ đó và ở dưới nữa là những cảm nhận của mình.

HÃY TIẾT KIỆM THỨ CÒN LẠI DUY NHẤT
(Đôi lời nhắn nhủ của nhà thơ Đỗ Trung Quân)

Ngày ấy bọn tôi hai mươi tuổi
Ria lún phún
Mắt cận lòi
Dân Sài Gòn tiểu tư sản, đọc sách triết , tóc hippie
Được phong tặng “thanh niên chậm tiến “
Thôi thì biết thân phận mình, đứa đi làm công nhân , đứa đi làm rẫy. đứa thanh niên xung phong coi như trả món nợ dù chả vay ai thời tiền – hậu - chiến

Ngày Polpot tràn qua An Giang , Ba Chúc thảm sát đồng bào
Tổ quốc lâm nguy
Bọn tôi sôi sục ra biên giới
Ngày Trung Quốc tấn công Việt Nam
Tổ quốc lại lâm nguy
Có thằng em khai gian tuổi
Vác balo lên đường
Gác mọi tranh chấp ý thức hệ
vệ quốc trước đã

Ai không tử sĩ
Ai không phế binh
Thì về
Đứa đạp xich lô. Đứa chạy xe ôm, đứa đi khuân vác
Bình thường.

Nói thật
Bọn tôi đàn ông cũng có khi rơi nước mắt
Khi nhìn xác đồng bào, ôm trong tay đồng đội.
Sắt đá vẫn nghẹn ngào.
Nhưng các em ạ
Chúng tôi không bao giờ rơi lệ
Những chuyện tào lao
Chúng tôi không mất thì giờ nửa đêm run rẩy,gào thét trước cổng sân bay để đón đứa lạ hươ lạ hoắc
đến bố mẹ ở nhà cũng chả biết đi đâu
tôi nghĩ đơn giản thế này
Bố tôi chết tôi mới khóc
Mẹ tôi chết tôi mới khóc
Bạn tôi chết tôi mới khóc
Đồng bào tôi mất tích ngoài biển đông tôi mới khóc
Nước mắt ngày càng quý hiếm lắm các em ạ
Hãy cố mà để dành
Mà nhỏ xuống cho điêu linh đất nước
Mà rưng rưng cho nỗi nhục bị cỡi cổ đè đầu
Làm nô lệ

Tôi bảo các em lần này thôi nhé
Đừng làm xấu hổ thêm xứ sở mình
Nhục
Biển Đông
Qúa
Đủ

Trước hết, mình phải nói rằng bài thơ này hay quá! Nhưng bác Quân à, cháu chỉ có một thắc mắc nho nhỏ, sao bác đã sống đến chừng đó tuổi rồi mà lòng khoan dung của bác đối với những bạn trẻ kia ở đâu cháu chẳng tìm thấy? Cái thời của bác và cái thời này của các bạn ấy và của cả cháu khác nhau nhiều lắm. Làm sao bác có thể dồn nỗi buồn của cả một thế hệ đi trước lên đầu những người chưa một lần chứng kiến cảnh chiến tranh loạn lạc và để rồi bác trách và móc bởi những giọt nước mắt họ dành cho những người xa lạ - xa lạ mà làm họ cảm thấy hạnh phúc và gần gũi. Làm sao bác có thể nhìn vào nước mắt của những đứa trẻ " ấy và rồi nhét cho chúng những cái đao to búa lớn như là nỗi nhục quốc thể lẫn biển Đông và biển đảo?

Cháu buồn những người trẻ ấy bao nhiều thì cháu buồn bác bấy nhiêu bác Quân ạ. Bác dành ra thời gian và chữ nghĩa để phê phán những đứa trẻ ấy trong khi bác đã bao giờ nhìn vào những đứa trẻ ấy thật kỹ và tìm hiểu thật kỹ tâm tư, tình cảm và cả những nỗi niềm của chúng?

Bác à, bạn cháu đã từng nói và cháu cũng tin rằng 'thế hệ nào cũng có tuổi thơ với những điều xấu hổ vụn vặt, tuổi trẻ nào cũng có lúc đam mê đến cuồng tín. Và nói về nước mắt, ngày xưa mình cũng có những giọt nước mắt hết sức "tào lao". Đọc sách hay - cảm động là khóc. Nghe nhạc - xúc động, khóc. Nghe tin thần tượng qua đời - cũng bật khóc, viết "tâm thư". Rồi khóc vì té đau, khóc vì điểm kém. Rồi thì cũng còn nhiều những lí do khóc hết sức tào lao khác, đánh điện tử thua bạn - tức quá khóc; thấy bác sĩ - sợ quá khóc; đánh lộn thua - đau quá khóc... Thế hệ nào cũng trải qua một thời của sự cuồng tín thái quá, sự khác biệt ở đây là cách các em thể hiện sự cuồng tín và đam mê nó khác xa với nhận thức của thế hệ cũ.'

Và bác ơi, chẳng đâu xa, ngay trong bài thơ của bác cũng đã ám chỉ đến những lý tưởng, những sự ngông cuồng để được thể hiện những khát khao và mong muốn của tuổi trẻ, cho dù việc đó đồng nghĩa với tranh cãi với gia đình, nói dối và tự ý hành động theo ý mình. Xét về khía cạnh ấy, chúng ta cũng chẳng khác gì những đứa trẻ kia, cũng một thời trẻ tuổi bồng bột tìm đủ cách để làm theo mong muốn của mình.

Có khi nào bác mảy may suy nghĩ liệu chăng những đứa trẻ ấy đang ẩn chứa trong lòng một nỗi cô đơn mà không có ai để tâm đến. Liệu có khi nào thứ duy nhất làm bạn với chúng là âm nhạc và hình tượng của những “đứa lạ hươ lạ hoắc” mà chúng đón ở sân bay. Ở cái thời này, khi chủ nghĩa vật chất hiện diện ở mọi ngóc ngách, người người bằng mọi cách để kiếm tiền, lao lực ra mà kiếm tiền và có lẽ ba mẹ chúng cũng chẳng nằm ngoài vòng xoáy đó. Họ kiếm tiền, họ lao mình vào công cuộc kiếm tiền và cái họ để lại là sự trống vắng trong chính căn nhà của mình cho chính những đứa con của mình. Có thể những đứa trẻ kia, ngoài tiền bạc để làm bạn chúng chẳng có gì. Ngày ngày đều phải chứng kiến gia đình mình “lặng lẽ” tan vỡ. Cả tuần thậm chí chẳng ai nói với nhau câu nào. Có khi nào bác từng nghĩ, nếu như chúng có được người nhà quan tâm. Ba mẹ chúng dành thời gian nhiều hơn cho chúng, cuối tuần dẫn chúng đi tham gia các hoạt động của những người trong gia đình với nhau hay đơn giản hơn là dành nhiều thời gian nói chuyện với chúng, cố gắng đến tận cùng để tìm hiểu mong muốn và suy nghĩ của chúng và chỉ cho chúng thấy cuộc sống này còn rất nhiều thứ hay ho hơn ngoài âm nhạc và thần tượng, thì có khi chúng chẳng còn quan tâm nhiều đến những “đứa lạ hươ lạ hoắc kia”.

Liệu bác có từng mảy may suy nghĩ, nếu nhà nước chúng ta dành nhiều tiền bạc hơn để xây dựng những thư viện công rộng lớn với nhiều đầu sách phong phú cùng thời gian làm việc hợp lý để tất cả những đứa trẻ kia có điều kiện tiếp xúc với văn hóa đọc hơn nữa, tiếp xúc với những kho tàng tri thức rộng lớn của những trang sách hơn nữa; chứ không phải đến thư viện sau giờ học và nhận được cái nhìn lạnh lùng của cô thủ thư trước khi cô ấy ra về. Hay nhà nước chúng ta xây dựng nhiều hơn nữa những nhà triễn lãm các tác phẩm hội họa, những bảo tàng lịch sử với nội dung hấp dẫn và hoạt động có hiệu quả, hay tổ chức những buổi công chiếu kịch có chất lượng cho rộng rãi mọi người có thể tham gia. Thì những đứa trẻ kia đã có thể có nhiều thứ hơn để quan tâm hơn là những “đứa lạ hươ lạ hoắc” kia.

Và bác ơi, nỗi buồn của sự cô đơn nó cũng khủng khiếp như khi bác nhìn những người bạn, những người đồng chí của mình ngã xuống. Sự lạc lõng và không có định hướng nó cũng kinh khủng như khi bác chứng kiến tổ quốc mình đang bị lâm nguy. Thời các bác, các bác có lý tưởng cho tự do. Thời chúng nó, ai cho chúng lý tưởng giữa cái xã hội mà chính quyền thì tham nhũng, gia đình thì tan tác và con người ta thì cứ chạy theo thành tích. Ai sẽ cho những đứa trẻ kia lý tưởng đây???

Bác Quân ơi, tâm hồn một khi đã yếu đuối thì thường dễ rơi lệ; cho dù là người cứng rắn đến thế nào; huống hồ gì là tâm hồn những đứa trẻ vốn chỉ có những “đứa lạ hươ lạ hoắc kia” là thần tượng, là bạn và là “thế giới” mà chúng biết đến. Xin hãy khoan dung hơn với những giọt nước mắt kia. Hãy chỉ cho chúng về một thế giới nghệ thuật khác mà ở đó có những giá trị khác cũng tốt đẹp không kém để chúng nhận ra rằng thần tượng cũng chỉ là người và có những điều chúng làm thật là “xuẩn ngốc tuổi học trò”. Xin hãy dành thời gian mà phê phán những “người lớn” và “những ông lớn” đã góp một phần không nhỏ tạo ra một loạt những đứa trẻ yếu đuối như thế.Xin đừng đem “lưỡi dao” của ngôn từ “đâm” vào những đứa trẻ ấy.

Đôi lờn nhắn nhủ với mấy em trai trong ảnh, khóc thì cũng được thôi các em ạ, nhưng hãy để dành nước mắt cho những cảm xúc thật hơn, những chuyện quan trọng hơn nữa. Kẻo sau này, đến khi khóc đã thành một thói quen, nước mắt chảy ra tự nhiên nhưng lại chẳng còn chút giá trị nào nữa thì thật là buồn.

Và lời cuối cho chính bản thân mình, mình vẫn luôn tin rằng những đứa trẻ kia sẽ là những nguồn lực đủ mạnh để làm kinh tế với sức sáng tạo và sức mạnh tri thức dồi dào để mang lại những đóng góp lớn lao cho nền kinh tế thị trường này khi họ trưởng thành. Và rồi họ sẽ quay lại và mỉm cười vì mình đã có một thời "ngây thơ và ngốc nghếch" như thế.

Đằng Sau Những Câu Chuyện

Tôi là người thích những câu chuyện, tôi có thể ngồi để nghe người khác kể những câu chuyện cuộc đời họ hoặc những gì đang diễn ra xung quanh cuộc sống vỗn dĩ bận rộn của họ. Tôi có thể lắng nghe để được tưởng tượng mình là một phần của những câu chuyện ấy và để có thể cho mình "cái quyền" được hiểu họ nhiều hơn nữa. Nhưng như vậy không có nghĩa là tôi đã có thể hiểu hết một ai đó. Bởi đằng sau những gì được phơi bày ra "ánh sáng" vẫn luôn có một góc khuất mà không phải ai cũng có thể nhìn thấy. Đằng sau những câu chuyện luôn có những khởi nguồn, diễn biến và kết thúc mà ở bất cứ giai đoạn nào cũng đều có những chi tiết mờ ảo mà nếu lắng nghe thật kỹ, đôi khi chúng ta sẽ nhận thấy được sự vui sướng, sự buồn tủi hay thậm chí là sự căm giận đã được che đậy một cách khéo léo.

Tôi đã từng ngạc nhiên đến quặn lòng khi vô tình biết được một cô bạn; với vẻ ngoài bất cần đời, miệng mở ra là "phun châu nhả ngọc", tính tình thô lỗ; lại cũng có hoàn cảnh chẳng khác nhà tôi là mấy; thậm chí còn bi thảm hơn. Cha cô bỏ ra đi khi cô còn nhỏ, và cô đã phải lao vào dòng đời quá khắc nghiệt này khi vẫn còn là học sinh cấp 3. Từ đó, dù có không thích nhưng không bao giờ tôi có thể ghét cô cả. Và tôi chợt nhận ra, mình đã không biết chút gì rõ ràng và nghiêm túc đối với tất cả bạn bè hay người thân xung quanh mình. Họ đã ở gần mình đến vậy, đã cùng sống, cùng học, cùng chơi với nhau trong khoảng thời gian cũng không phải là ít ỏi, nhưng dường như những chi tiết về cuộc đời họ chưa bào giờ rõ ràng trong mắt tôi cả.

Tôi có một người chú có tật nói ngọng, từ nhỏ chú đã là tâm điểm của những trò trêu trọc đến mức chưa học xong cấp 2 chú đã bỏ học. Nhiều năm sau đó, xã hội này đã nhào nặn ra một người đàn ông giận dữ. Ông giận dữ với chính cả gia đình mình. Dường như chưa bao giờ ông có một phút giây tỉnh táo. Cả cuộc đời ông gắn liền với bia rượu. Và trong những cơn say, ông trút giận lên vợ con mình và đôi lúc là cả anh chị em mình. Có một thời điểm, tôi đã nhấc điện thoại lên và gọi đến số 113 để công an đến giải quyết khi chứng kiến ông đánh đập vợ con mình. Giờ nghĩ lại, tôi thấy mình có chút ít tàn nhẫn, nhưng vào giây phút ấy tôi nghĩ đó là điều cần thiết. Trong gia đình tôi, không ai cười cợt khi nghe những người ngọng nói chuyện bởi chúng tôi hiểu nỗi đau của họ. Khi xem những vỡ kịch hài trên truyền hình mà diễn viên giả sứt môi để nói ngọng, chúng tôi đã không ai cười. Và khi nghe những người bạn của mình đùa giỡn về tật nói ngọng của một người nào đó, tôi đã cảm thấy không thoải mái. Tất nhiên, tôi chẳng trách ai cả bởi nếu tôi ở trong một hoàn cảnh khác, có lẽ tôi cũng đã cười. Chỉ đơn giản là đằng sau câu chuyện của tôi, luôn có hình ảnh của một người chú ngọng nghịu và đáng thương. Có lẽ vì thế mà tôi không thể cười.

Khi tôi nghe một câu chuyện về người này, về người kia; đôi lúc tôi dừng lại và suy nghĩ, đằng sau những câu chuyện ấy, liệu có những lý do nào chăng? Một cô diễn viên phải đi nâng ngực để phù hợp với vai diễn mà cô cho rằng sẽ giúp cô thay đổi cả cuộc đời mình, điều đó đáng đúng không? Một tên trộm chó sẽ không phải bị đánh chết nếu người ta biết được hắn phải nuôi một nhà với năm miệng ăn, hắn đang có một công việc nhưng thu nhập không đủ và đi trộm chó là một cách để kiếm thêm thu nhập mà hắn vừa biết đến. Nếu biết được điều đó thì những người dân tàn nhẫn kia có còn xuống tay?

Nhưng có lẽ thật là khó, những câu chuyện luôn là những câu chuyện. Chúng ta lắng nghe nhưng chỉ ít người chú tâm đến những gì nằm sau đó. Có lẽ chúng ta đã quá đủ bận rộn trong cuộc đời mình, cho những việc khác quan trọng hơn là dành thời gian để tìm ra những thứ mà có thể chẳng giúp ích gì cho chúng ta nhiều ngoài một chút an ủi trong cõi lòng.

Cho những ngày phía trước

1. Cố gắng luôn là một động từ mà không phải lúc nào mình cũng có thể sử dụng. Vấn đề không nằm ở ý thức có muốn cố gắng hay không mà bản thân mình có thật sự muốn cố gắng hay không? Ì luôn là một khái niệm mà bản thân chẳng muốn thừa nhận chút nào nhưng rốt cuộc, ở một thời điểm nào đó cũng phải nhìn nhận thẳng thắn với bản thân rằng mình đang có một độ "ì" nhất định. Thật là nguy hiểm quá!!!

2. Làm thế nào để hết "ì". Thay đổi môi trường sống? Thay đổi công việc? Thay đổi thói quen? Thay đổi? Công việc cũng đã thay đổi rồi. Thói quen đang vào dần một quỹ đạo khác. Liệu còn phải thay đổi môi trường sống? Có lẽ sớm thôi. Vẫn còn nhiều thứ phải suy nghĩ và nhiều thứ phải tính toán. Không phải cái gì muốn cũng có thể làm được; tuy nhiên mình vẫn luôn tin rằng, chỉ cần đúng thời điểm và có đủ quyết tâm, thì mình cũng sẽ dứt khoác được thôi.

3. Trong bước đường trưởng thành của mình, có những va chạm là không tránh khỏi. Xử lý thế nào lại là chuyện của mỗi cá nhân. Chẳng ai giống ai để có thể là một hình mẫu rõ ràng để người khác có thể nhìn vào đó mà sao y bản chính. Có những điểm tốt, những điểm dở và phải tự mỗi người tìm cách đối mặt với những điều đó mà thôi. Than thở là điều thường làm nhưng liệu rồi than thở có làm thay đổi được gì ngoài đem đến những suy nghĩ tiêu cực cho chính bản thân mình và làm mệt mỏi những người khác? Có lẽ mình đang làm mệt mỏi một số người chăng (tự cười). Có lẽ nên dừng lại.

4. Mình thấy nhiều người cứ râm rang về chuyện một người học giỏi chắc gì đã làm giỏi. Điều đó có thể đúng nhưng để học giỏi thì người ta đã phải bỏ ra nhiều tâm huyết, nổ lực và cả sự kiên trì. Đem những điều đó vào công việc thì mình tin chắc ai cũng sẽ thành công. Chỉ trừ một số ít học giỏi theo kiểu học vẹt và có sự thiên vị thì không nói. Còn lại học đã giỏi thì đa phần làm gì cũng có cách nhìn nhận và suy nghỉ đúng đắn và không mang tính chất phá hoại. Còn lại, cái kiểu nói: "tôi học không giỏi vì tôi không muốn học nhưng tôi có đầy đủ tố chất để làm giỏi" thì đa phần là ngụy biện cá nhân và ít nhiều chẳng có cái gì có thể kiểm chứng được cả. Cứ tự đặc mình vào vị trí của nhà tuyển dụng là tự hiểu thôi, có cả hàng trăm ngàn người ứng tuyển thì tiếu chí đầu tiên để loại bớt ứng cử viên là gì? Học giỏi đúng không? Chẳng có cách gì nhanh nhất hơn thế. Tất nhiên cái phần trăm người học giỏi làm được việc giỏi cao hơn gấp nhiều lần người học khá/dở mà làm giỏi. Bởi vậy đừng trách! Trách mình trước đã!

5. Nếu có ai vi phạm đến những gì thuộc về cá nhân và tung nó lên mạng thì việc đầu tiên của tui là đi kiện. Đi kiện tất cả những tờ báo nào trích dẫn và đăng lại những thông tin thuộc vào loại cá nhân đó (tất nhiên là phải có báo đăng mà cái việc này chắc cả trăm năm chưa có). Báo chí là "người" định hướng thông tin cho xã hội nhưng những thông tin thuộc tính chất cá nhân và cần sự thẩm định đúng sai và có vi phạm pháp luật hay không cần được kiểm chứng trước khi được chườm lên mặt báo. Không phải muốn đăng cái gì là đăng. Hay có lẽ ở nước ta, "báo chí" có cái quyền đó mà không sợ bị pháp luật sờ gáy?

6. Cuối tuần mà mưa thì chán thật, nhưng cũng chả sao, có thời gian ngủ và ngủ... Kiểu này chắc mập lên vài kg nữa quá.

(*): Hình được sử dụng để minh họa là một tác phẩm của Joel Robison với tựa đề là Air Mail

Dòng Chảy Của Sự Đam Mê

Cách đây vài tuần, xã hội rầm rộ với cái gọi là "cuồng thần tượng", báo chí bay vào mổ xẻ, phân tích. Người người đều tích cực đưa ra ý kiến của mình dù đúng hay sai, chả quan trọng; miễn đó là ý kiến. Thậm chí cả bộ giáo dục cũng vào cuộc nữa kia mà; một cái đề thi đại học "to đùng" để nhắc nhớ các bạn trẻ về "hiện tượng" này. Ôi, đủ cả... 

Đối với tôi, tôi vẫn luôn tin rằng, trong cuộc đời của mỗi người, có một ai đó để mình noi theo, có một tấm gương nào đó để mình thần tượng vẫn luôn là một điều tốt đẹp. Tuổi trẻ là khoảng thời gian đẹp đẽ nhất của con người nhưng đó cũng là thời điểm chúng ta không thật sự biết được mình cần phải làm gì có ích cho bản thân và xã hội nhất. Đó cũng là khoảng thời gian mà chúng ta "hoang mang" về chính mỗi con người chúng ta nhất. Chính vì vậy, có một điều gì đó để "dõi theo", để làm gương và để tin tưởng thì thật sự là tuyệt vời. Tình yêu của những con người trẻ tuổi luôn có một cái gì đó mãnh liệt và đầy khao khát, bởi đó là thứ tình cảm dữ dội nhất, nồng nàn nhất. Cộng với một tâm hồn chưa vững trãi, những tình cảm đó có thể biến một vài người trẻ thể hiện tình yêu của mình đối với người mà mình thần tượng một cách thái quá; nhưng xét về một khía cạnh nào đó, đó là những thứ tình cảm đáng trân trọng vì họ đã dám "yêu" và dám thể hiện tình yêu đó. Tôi vẫn tin chắc rằng, sau này khi đã trưởng thành và chín chắn hơn, tự bọn họ nhìn lại cũng sẽ tự cười với mình và tự nhủ rằng họ đã từng có một thời "ngây ngô" đến vậy. Tất nhiên vẫn cần những lời cảnh tĩnh, những tiếng nói đạo đức phải được viết lên; nhưng dù là gì, hãy để tuổi trẻ được "yêu" theo cách của họ. 

Vì sao lại có những lời dài dòng như vậy ở trên, bởi tình cờ tôi đã được nghe, được xem những thanh niên tuyệt vời với đam mê cháy đến cùng cho beatbox và hip hop. Ở họ, chỉ nhìn cách họ thể hiện, cách họ trình diễn là bạn có thể thấy được cả một tình cảm lớn lao mà họ dành cho bộ môn này. Họ dành thời gian để luyện tập, dành công sức để yêu thương và hết lòng theo đuổi môn nghệ thuật vốn nhiều điều tiếng và định kiến này. Khi họ trình diễn, bạn dù biết còn rất amateur vì hầu hết đều là các em học sinh tự tìm hiểu, tự tập và tự thi thố với nhau; nhưng ở sâu thẳm trong những con người ấy là niềm đam mê bất tận. Họ phải yêu nó lắm thì mới có thể tạo nên những màn trình diễn hay đến vậy. Đằng sau những bạn trẻ ấy, có thể có những người có riêng cho mình những thần tượng; có thể có người không; nhưng ở tất cả bọn hò đều có riêng cho mình một thần tượng: "Tình yêu với beatbox và hip hop".

"Thần tượng" có thể không cần phải là con người cụ thể; đó có thể là một tình yêu mãnh liệt và những hành động để theo đuổi và vun đắp cho tình cảm ấy. Điều đó có thật sự quan trọng? Điều quan trọng duy nhất ở đây là những dòng chảy đam mê đó sẽ là "người bạn" đời tuyệt vời giúp cho những người bạn trẻ ấy tìm thấy được chính mình trên con đường chông gai vào xã hội sau này. Sự đam mê sẽ là chìa khóa tuyệt vời để dẫn đến bất kỳ một thành công nào. Không có đam mê, chẳng ai có thể làm nên được điều gì cả, dù là nhỏ nhất. 

Tôi cảm thấy thật sự vui bởi qua những gì tôi được chứng kiến và cảm nhận, tôi càng thêm tin tưởng rằng đam mê của mình vẫn còn đây, và nó vẫn đang cháy hừng hực trong trái tim mình. Với tôi chỉ cần như vậy là đủ để có thể bước tiếp trên cuộc hành trình của mình. 

“Mức giảm trừ như thế là khoan sức dân rồi”?

Cuộc trao đổi này được thực hiện khi hầu hết ý kiến chuyên gia và dư luận đều không đồng tình.
Bà Mai nói:
- Hiện Bộ Tài chính đã gửi dự án Luật sửa đổi bổ sung luật này để lấy ý kiến các bộ ngành, UBND các tỉnh thành. Đồng thời, nội dung sửa đổi cũng được đăng trên cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính mong nhận được góp ý của người dân.
* Như bà đã khẳng định tại buổi họp báo, việc sửa Luật thuế TNCN là do giá cả tăng cao ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân. Mức giảm trừ gia cảnh không còn phù hợp. Tại sao không đề xuất sửa luật ngay trong năm nay hoặc năm 2013?
- Đúng là như vậy, giá cả tăng cao gây khó khăn đến đời sống người dân, trong đó có người nộp thuế. Nhưng khi xem xét sửa luật phải tính trên nhiều yếu tố khác chứ không chỉ riêng lạm phát tăng cao. Bản chất của luật này là ngày càng có nhiều người nộp thuế. Còn những người nộp thuế đều có thu nhập khá trở lên.
Còn tại sao không đề xuất áp dụng luật ngay trong năm 2013 là vì thời gian áp dụng luật từ năm 2009-2014 là năm năm. Khi trình luật, Bộ Tài chính cũng nêu rất rõ mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế là 4 triệu đồng và 1,6 triệu đồng cho người phụ thuộc sẽ ổn định một thời gian. Quan điểm của luật này là chính sách phải ổn định. Chính vì vậy Bộ Tài chính đề xuất mức giảm trừ gia cảnh 2,4 triệu đồng/tháng cho một người phụ thuộc, mức giảm trừ cho mỗi người nộp thuế nâng lên 6 triệu đồng cũng phù hợp vào năm 2014.
* Nhiều ý kiến chuyên gia đề xuất nên tính mức giảm trừ theo lương tối thiểu để khắc phục tình trạng áp dụng mức cứng nhắc như hiện nay sẽ chỉ dễ cho cơ quan thuế mà thiệt thòi cho người nộp thuế khi lạm phát tăng cao?
- Luật thuế TNCN có hiệu lực từ năm 2009 cũng không dựa vào tiền lương tối thiểu hay dựa vào trượt giá, hay GDP bình quân đầu người… Và luật sửa đổi lần này cũng vậy. Căn cứ vào một yếu tố nào cũng là không toàn diện. Nếu căn cứ vào mức sống dân cư thì mức sống dân cư rất thấp, không phải 6 triệu đồng/tháng, còn thu nhập bình quân đầu người 2,2 triệu đồng/tháng cũng thấp hơn nhiều. Nói tóm lại không dựa vào một chỉ tiêu nào cả mà theo tổng hợp các yếu tố.
Mục tiêu sửa lần này cũng ổn định năm năm, tức là mức này cũng sẽ giữ đến hết năm 2018.
* Vậy Bộ Tài chính căn cứ vào những yếu tố gì để xác định mức giảm trừ gia cảnh 6 triệu đồng/ tháng?
- Căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội, vào mức sống và phong tục tập quán để xác định mức giảm trừ gia cảnh. Bản chất của luật thuế này là thuế TNCN chứ không phải là thuế thu nhập cao.
Quan điểm của Luật thuế TNCN là dần dần các đối tượng nộp thuế sẽ mở rộng ra, tức là cá nhân có thu nhập thì phải nộp thuế. Tuy nhiên, sau hơn ba năm áp dụng, tính đến cuối năm 2011 chỉ có 1,5% dân số nộp thuế TNCN, trong đó 1,3 triệu người có thu nhập từ tiền công tiền lương và 194.000 hộ kinh doanh.
* Nhưng ở các nước chính sách an sinh xã hội của họ rất hoàn hảo. Như người lao động bị thất nghiệp vẫn có lương để có thể chi trả những sinh hoạt tối thiểu…?
- Phúc lợi xã hội mỗi nước khác nhau tùy điều kiện kinh tế - xã hội. Như ở VN so với năm năm trước thì rất cách xa, chi từ ngân sách cho an sinh xã hội, phúc lợi tăng rất lớn. Như chi cho giáo dục, khoa học công nghệ, bảo hiểm xã hội cho người nghèo… cũng tăng đáng kể. Nguồn để thực hiện các chính sách này phải từ tiền nộp thuế. Tôi nói như thế không có ý là chính sách thuế là tận thu.
* Để nghĩa vụ thuế không là gánh nặng, người nộp thuế không tìm cách trốn thuế, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng nên giảm mức thuế ở bậc 1 xuống 2% thay vì 5% như hiện hành?
- Giãn ra như thế sẽ giảm nghĩa vụ thuế cho người nộp. Bước đầu là năm 2014, với dự thảo lần này thì nâng mức giảm trừ gia cảnh từ 1,6 triệu đồng/tháng lên 2,4 triệu đồng/tháng đã được xem là khoan sức dân rồi. Vì quy định không hạn chế người phụ thuộc. Như thế được hiểu là giảm nghĩa vụ thuế rồi.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, đến năm 2014 khi áp dụng phương án đề xuất thì 70% người đang nộp thuế ở bậc 1 sẽ không phải nộp thuế. 70% bậc 2 sẽ chuyển sang nộp ở bậc 1. Như vậy ngân sách sẽ giảm thu 8.150 tỉ đồng rồi.
* Tuy nhiên, đến lúc đó thu nhập của người dân cũng tăng lên và sẽ có thêm nhiều người nộp thuế?
- Mức giảm 8.150 tỉ đồng là tính trên cơ sở tốc độ tăng thu nhập của năm 2014.
* Cùng kỳ năm ngoái, lãnh đạo Bộ Tài chính khẳng định quan điểm về việc sửa luật này. Theo đó, phương án xem xét là ngưỡng tính thuế gấp 8-10 lần mức lương tối thiểu?
- Đó là thông tin không chính thống.

Theo Tuổi Trẻ

————————————

Đọc cái bài báo này mà muốn lấy dép quăng vào mặt bà “thứ trưởng bộ tài chính” này dễ sợ! Soạn cái luật gì mà không căn cứ vào tình hình thực tế chút nào, lạm phát thì ngày một gia tăng, mà lúc nào luật cũng chạy theo đuôi thế kìa thì bao giờ người dân mới có một khoản đóng thuế hợp lý?

Cứ đem giá xăng dầu, vàng, gas của các nước phát triển ra để mà xo rồi đòi tăng giá, trong khi trợ cấp an sinh xã hội trong nước thì cứ lẹt đẹt mà thuế thì cứ thu theo kiểu này ai chấp nhận được?

Một người lao động ở mức trung bình khá với mức thu nhập từ 5 đến 6 triệu đồng một tháng, nếu không có giảm trừ phụ thuộc thì đã phải nộp thuế, như vậy trong vòng một năm thu nhập của họ chỉ đạt 72 triệu là max, là phải nộp gần 4 triệu đồng tiền thuế, một con số không nhỏ! Làm lụng cả năm, chưa chắc dành dụm được quá 15 triệu mà đã bị trừ thuế đi gần 4 triệu đồng. Chưa kể thời gian lao động tối đa là 30 năm, vậy tổng tính cả đời làm việc, tổng thu nhập chỉ hơn 2 tỷ một chút, thì tiền nộp thuế cá nhân đã là 108 triệurồi, quá nhiều cho một đời người. Chưa chắc gì cả một đời người có thể dành dụm được cả trăm triệu cho con cái, vậy mà đã phải nộp chừng đó tiền cho nhà nước! Quá hết sức bất hợp lý. 

Ghi nhanh cảm nghỉ từ văn phòng khi đọc bài báo này, có dịp mình sẽ viết về vấn đề này nhiều hơn nữa. 

Phản cảm hay câu chuyện "làm không được bu vào phá"

Về cá nhân, mình không hề thấy clip này có gì gọi là phản cảm và đáng lên án như một số comment trên cái bài viết này của Tuổi Trẻ:http://tuoitre.vn/Van-hoa-Giai-tri/481754/Clip-tuyen-truyen-suc-khoe-sinh-san-phan-cam.html

Đọc comment mà mình thấy tức cười cho một vài ý nghĩ của những con người đang gõ ra những dòng đó. Không hiểu họ có coi cái clip này dưới hình thức là một đoạn clip tuyên truyền sức khỏe sinh sản và sự hài hước của nó có ảnh hưởng tích cực thế nào đến việc tuyên truyền sức khỏe sinh sảnh vị thành niên và tác dụng của việc sử dụng bao cao su? Hay chỉ mới nghe thấy chữ bao cao su là họ đã dựng nên cho mình một bức tường "luân lý", "đạo đức", "kín đáo" của người Việt, một bức tường "thuần phong", "mỹ tục" và không nên "vẽ đường cho hưu chạy", trong khi có một thực tế là Việt Nam đang là một trong những nước có tỷ lệ nạo phá thai vị thành niên cao nhất thế giới??? 

Một điều nực cười nữa là họ mang một tác phẩm văn học của Trung Quốc để làm cái cớ cho những bức tường luân lý của họ? Họ đuối lý đến mức độ dùng một cái tác phẩm văn học của một quốc gia nào đó bảo vệ cho cái họ gọi là luân thường đạo lý và cái tổng thể của tôn giáo! Trời ơi, nghe mà to tát và buồn cười quá.

Phật giáo là gì? Phật giáo là từ bi và hướng con người đến sự trong sạch về mặt tâm linh và thể xác. Tôi đồ rằng, nếu có Phật thật sự tồn tại bằng xương bằng thịt trên đời, để giúp chúng sinh giảm bớt đi những kiếp nạn xã hội như HIV/AIDS thế này, thì Ngài cũng chẳng phiền để cho một "đám" thanh niên tâm huyết với các hoạt động cộng đồng này "bôi xấu" chút ít cái tượng đài tâm linh và uy nghiêm của ngài đâu. 

Càng đọc, càng thấy buồn cười....

Quả thật, bạn tôi có nói một câu chẳng sai tí nào: "Làm thì không được mà thấy ai làm được hơn thì xúm vô ném đá bầy đàn........."

Niềm Tin

Tôi nhớ khi làm việc tại công ty cũ cách đây một năm, có một đồng nghiệp trong quá trình làm việc đã có một câu nói đùa; mà sau đó trở thành câu nói yêu thích của cả phòng trong suốt thời gian sau đó. Câu nói đó như thế này: "Em tự tin vào bản thân em nhưng người khác không ai tin em cả". Quả thật khi nghe xong, cả phòng tôi ai cũng bật cười trong cuộc họp. Tôi thật sự không có suy nghĩ nhiều về câu nói đó, bởi với tôi, nó cũng giống như một lời khẳng định khác về sự tự tin của con người mà thôi. Thế nhưng gần đây, khi đọc một số tiểu thuyết, tôi bất chợt nhớ lại câu nói này; và nó để lại cho tôi một ấn tượng khác.

Tự tin vào bản thân ở đây cũng giống như một niềm tin, niềm tin vào chính khả năng của mình. Niềm tin vào chính mình, từ đó tạo nên sức mạnh để có thể tự khẳng định rằng mình hiểu rõ bản thân mình, bởi muốn "tin" thì phải "hiểu" mà thậm chỉ là phải "hiểu tường tận". Như vậy phải chăng chúng ta chỉ có thể tin tưởng một điều gì đó khi chúng ta biết rõ về sự vật, sự việc đó? Và chỉ chúng ta tin tưởng điều đó, niềm tin ấy sẽ cho chúng ta những sức mạnh lớn lao mà không phải ai cũng có thể hình dung được? Tôi đã tự đặt những câu hỏi hỏi này cho chính mình và bản thân tôi thật sự không thể trả lời.

Tôi biết niềm tin là thứ sức mạnh "huyền bí" không gì có thể diễn tả. Nó mang lại cho những người tin tưởng tuyệt đối vào niềm tin đó khả năng, sức chịu đựng và sự bền bỉ để đạt đến mục tiêu họ tin tưởng hoàn toàn. Vậy cội nguồn của sức mạnh đó ở đâu? Chỉ đơn giản là chọn cho mình một mục tiêu, một lý tưởng, một tín ngưỡng, một con người và đặt trọn "niềm tin" của mình vào đó và chúng ta sẽ có được sức mạnh?

Niềm tin có thể giúp những con người nhỏ bé, yêu đuối, bị phân biệt và đối xử có đủ sức mạnh để "đứng lên" và "cất tiếng nói" của mình. Niềm tin có thể giúp một người dành ra cả đời đi khắp năm châu bốn bể để truyền bá những tư tưởng mà anh ta tin tưởng. Niềm tin có thể bắt nguồn từ những lời hứa và những người tạo nên niềm tin sẽ mang  theo những lời hứa và niềm tin đó đi hết cuộc đời của mình với sự nhẫn nại, kỹ càng và bí mật đến khó tin. Niềm tin cũng có thể giúp những kẻ bình thường đủ can đảm và điên rồi để điều khiển hai chiếc may bay đâm thẳng vào tòa tháp đôi thương mại lớn nhất thế giới cách đây 11 năm. Niềm tin cũng có thể giúp cho những kẻ cầm đầu một chế độ phân biệt chủng tộc, diệt chủng và điều hành nó kéo dài hàng chục năm trời trên sự thống khổ đến tận cùng của một thế hệ người.

Vậy rốt cuộc, niềm tin là thứ tốt hay xấu? Tại sao cùng một lúc nó có thể mang đến những điều vừa tốt đẹp, vừa kinh khủng nhường ấy? Có thể "niềm tin", về bản chất chẳng tốt cũng chẳng xấu, đơn giản nó chỉ là một trạng thái của con người, điều quan trọng ở đây là chúng ta chọn tin vào điều gì.

Tôi nghĩ, dù là ai, dù có lần tuyên bố "tôi không tin vào bất cứ điều gì cả" thì cũng phải có cho riêng mình một niềm tin vào một điều gì đó. Đến một độ tuổi nào đó, tất cả chúng ta cũng sẽ tìm cho mình một điều gì đó để tin tưởng. Điều quan trọng là chúng ta sống với những niềm tin đó như thế nào? Nó có đủ để chúng ta "tin" và người khác cũng "tin"? Mà như thế liệu có quan trọng gì hay không? Bởi "niềm tin" là thứ riêng tư của từng người, phải không?

Ta nói chuyện gì khi không nói chuyện tình (II)

I.

Tôi nhớ có ai đó đã từng nói với tôi rằng điều làm cho con người ta sợ hãi một điều gì đó hoặc một ai đó là bởi họ không hiểu rõ về sự việc ấy, về điều đó hoặc về những con người đó. Sự mơ hồ, định kiến chính là ngọn nguồn của tất cả những sự sợ hãi và chính từ sợ hãi chúng ta sẽ lại sản sinh ra định kiến. 

Vậy còn trẻ con thì sao? Dưới con mắt của một đứa trẻ, có sự việc nào thật sự sáng tỏ, có câu chuyện nào thật sự rõ ràng và có con người thật sự dễ hiểu. Khó mà nói chúng ta có thẻ biết được rằng đằng sau những đôi mắt hồn nhiên ấy; sự vật, sự việc hoặc hình ảnh của những con người đang hiện diện trước những đứa trẻ ấy sẽ được phản chiếu thế nào trong tâm trí và tiềm thức của chúng. Rồi còn những lời nói chúng được nghe hằng ngày, những hành động chúng được chứng kiển và cả những cử chỉ và ánh mắt chúng cảm nhận được; tất cả sẽ được phản chiếu thế nào trong trí óc chúng nhỉ? Đó là câu hỏi mà tôi luôn tò mò. 

Tôi luôn nghĩ rằng, trẻ con là những cá thể sống độc lập với những cách tư duy và suy nghĩ độc lập y hệt như người lớn vậy. Chúng có thể tự suy nghĩ và chìm đắm trong thế giới của mình cũng như người lớn chúng ta vẫn thường làm vậy. Chỉ có người lớn là thường hay quên mất rằng, trẻ con cũng biết tự suy nghĩ theo cách mà chúng "muốn". Chúng ta, những người lớn vẫn thường "tự cho mình cái quyền" hiểu được những đứa trẻ đó cần cái gì, muốn cái gì và cái gì cho tốt cho chúng mà chúng ta đã quên đi hoặc cố tình quên đi là tự bản thân chúng, chúng tự biết mình muốn cái gì, thích cái gì và cảm thấy cái gì là tốt cho chúng; chỉ có một điều, suy nghĩ của những đứa trẻ không giống người lớn chúng ta mà thôi. Thế là chúng ta vô tình đưa những định kiến của chính mình vào cách suy nghĩ của trẻ con và tự cho rằng đó là những "suy nghĩ đúng đắn và tốt nhất" cho chúng. Nhưng chúng ta thì biết được cái gì chứ?

Tôi đã từng chứng kiến khá nhiều các bậc cha mẹ đã đưa vào tâm trí của những đứa con của mình những định kiến về cuộc đời, xã hội từ khi chúng còn chưa hiêu hết đầy đủ ý nghĩa của những cụm từ chúng đang được nghe thấy. Những lúc như vậy, tôi chỉ ngồi im và thầm nghĩ; thật cay đắng làm sao, một đứa trẻ nữa phải sống trong cái định kiến của ba mẹ chúng suột một quãng đời sau này. Có thể lớn lên, chúng sẽ thay đổi, sẽ khác và sẽ không đi theo những con đường mà cha mẹ chúng vạch ra. Nhưng có được bao nhiêu đứa đủ can đảm để làm thế? Tôi chỉ ước ao, khi mình có con, tôi có thể đủ kiên nhẫn để có thể chỉ lắng nghe nó nói, theo dõi những việc nó làm và cuối cùng là ôm chầm lấy nó và nói cho nó biết, nó tuyệt vời đến thế nào. Nhưng e là làm việc đó thật khó vì tôi chẳng phải là thánh. 

II.

Đã có lần tôi viết về sự khác biệt giữa con người và con người với nhau. Có những người cứ như những con thiêu thân lao vào ngọn lửa gọi là "sự khác biệt để khẳng định chính mình"; thậm chí, đôi lúc tôi thấy mình cũng làm y hệt như vậy; gồng mình lên để cố gắng trở thành một ai đó "thật sự khác biệt". Nhưng co lẽ tôi đã quên mất rằng, ngay từ cái thời điểm tôi được sinh ra, tôi đã khác biệt. Tôi chỉ là tôi, là con của ba mẹ tôi và chỉ có một thằng tôi trên cõi đời này, đó đã là khác biệt và đó là sự độc nhất, tuyệt vời nhất mà cuộc sống ban tặng cho tôi; vậy thì tôi còn phải đi tìm cái gì nữa đây? Tôi phải gồng người lên vì cái gì nữa đây? Con người quả thật là tham lam phải không?

Có những sự khác biệt mà không ai cũng muốn mang vào trong mình bởi đi cùng với nó là sự đơn độc và ghẻ lạnh. Nhưng số phận chẳng bao giờ dễ dàng với bất kỳ ai bởi đơn giản, mỗi con người đã là một phần tử riêng biệt của cái cuộc đời này rồi. Ai cũng phải trải qua những giai đoạn đó, đơn độc vì khác biết và đó cũng có thể gọi là sự trưởng thành; theo quan niệm của riêng tôi. 

Có những nguồi luôn khao khát hạ người khác xuống để tôn lên cái gí trị khác biệt của mình. Họ hết làm cái này đến cái khác với chỉ một mục đích duy nhất, chứng tỏ cho cả thế giới biết cái điều mà cả thế giớ đã biết tự lâu, họ.là.kẻ.khác.biệt. Nhưng họ cũng quên mất rằng chúng ta chỉ là hai con người. Chẳng có mấy rào cản ngăn cách chúng ta. Không nhiều như họ nghĩ.