Hiển thị các bài đăng có nhãn suy nghi. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn suy nghi. Hiển thị tất cả bài đăng

23.5.13

Những điều tốt đẹp không mang quốc tịch

Có rất nhiều cách để làm việc tốt, mỗi người hãy làm theo cách họ thấy phù hợp nhất, và hãy để người khác làm theo cách của họ.

Có lẽ Nick Vujicic  không biết rằng cuộc viếng thăm và diễn thuyết của anh, dù dưới danh nghĩa nào đi chăng nữa, một cuộc chiến tranh luận về tinh thần dân tộc và số tiền bỏ ra để đưa anh đến Việt Nam đã nỗ ra ầm ỉ trên các trang mạng xã hội.

Người thì thở thường thượt và đặt câu hỏi tại sao những tấm gương khuyết tật của Việt Nam không được đoái hoài đến, không được truyền thông quảng bá và không được nhiều người biết đến. Có anh MC thì phân tích số tiền 32 tỷ mà công ty Hoa Sen bỏ ra để đưa sách của Nick và bản thân anh đến Việt Nam để diễn thuyết, là phí phạm như thế nào và số tiền đó có thể làm được những điều mà theo họ là có ích hơn cho những người khuyết tật của người Việt Nam. Người thì đi xa hơn và nói về "bệnh sính ngoại" của người dân Việt Nam. Nói tóm lại là họ nói rất nhiều.

Tôi biết đến Nick Vujicic trước khi sách viết về anh trở thành một hiện tượng ở Việt Nam, tôi còn biết đến Spencer West, biết đến thầy hiều trưởng Nguyễn Ngọc Ký, anh Nguyễn Công Hùng v...v... và đối với tôi, họ giữ một vị trí ngang nhau, bởi họ là minh chứng cho những điều kỳ diệu và sự tốt đẹp, và những điều tuyệt vời đó không bao giờ có quốc tịch.

20.5.13

Món nợ của các bậc nhà giáo


Tôi muốn viết một cái gì đó vui vẻ về quyển sách Trời hôm ấy không có gì đặc biệt của Phan An nhưng có một số thứ đập vào mắt khiến dự định thay đổi, thôi đành có thêm chút gì đó đắng chát cho ngày hôm nay vậy.

Trong những ngày nóng nực của tiết trời mùa hè dường như cái gì cũng khiến mọi thứ như nằm trên lửa, từ bầu không khí của thiên nhiên cho đến hầm bà lằng các thứ khí khác từ đời thực cho đến đời ảo. Tất nhiên không thể bỏ qua tin tức nóng hổi, mà hình như một đại bộ phận không nhỏ các thành viên của mạng xã hội, những con người "yêu nước" và các thành phần khác đều quan tâm, về một phiên tòa nho nhỏ tại một thành phố nho nhỏ trên một cái đất nước cũng nho nhỏ nốt. Một bản án 6 năm và 10 năm được đưa ra lại càng làm cho tình hình nóng dần lên. Và một loạt những trò lố với tagline "Hồ Chí Minh sống mãi trong em", cùng với việc cộng thêm cho bác 50 năm tuổi.

Ở đây tôi không có nhu cầu bàn về các vấn đề yêu hay ghét chế độ, tôi cũng không bàn về các quan điểm chính trị hay các vấn đề có liên quan đến chính trị. Câu hỏi tôi đặt ra với bản thân mình trong tình huống này là biết tin vào bên nào? Điều này nói ra thì không hề quá ngạc nhiên bởi chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà thông tin thì đầy rẩy nhưng thực chất cũng như là chẳng có gì bởi các nguồn tin thì nhiều chiều mà tính xác thực thì không có ai kiểm chứng hay khẳng định, ngoài chính bản thân người đọc. Điều này dẫn đến một sự hồ nghi và hoang mang rất lớn. Tôi vốn không thích sự hồ nghi và bực bội với những gì gây hoang mang nên đối với những chủ đề không hứng thú tôi chọn cách thức bỏ qua, không quan tâm đến. Tôi không rõ những người khác trong trường hợp tương tự sẽ hành xử thế nào? Lờ đi hay tìm hiểu đến cùng?

Suy nghĩ này dẫn tôi đến hai câu hỏi lớn:

1. Nếu lờ đi như vậy, liệu nó sẽ trở thành một thói quen khiến con người bỏ qua những gì mơ hồ và gây hoang mang, cho dù đó là những vấn đề quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến đời sống của mình? Về lâu về dài chúng ta sẽ mặc định chấp nhận những điều mơ hồ đó và bị nó chi phối?

2. Nếu tìm hiểu đến cùng thì giữa những nguồn thông tin trái chiều như vậy và chỉ có bản thân chúng ta quyết định đâu là thông tin chúng ta có thể tin tưởng thì như vậy có quá mạo hiểm? Một nguồn thông tin sai có thể dẫn đến những cách nghĩ sai lệch và hệ quả của nó có thể lớn hơn những gì mà chúng ta tưởng tượng.

Ở hai câu hỏi trên, tôi nghĩ mỗi người sẽ có cho riêng mình một câu trả lời và chúng không hẳn là giống nhau. Nhưng dù câu trả lời như thế nào, để có thể giải quyết những vấn đề mà câu hỏi trên đặt ra, tôi nghĩ chúng ta cần có cho mình một kỹ năng biện chứng và một đầu óc đủ độc lập để quyết định cái gì là tốt cho mình. Và đây là điều tôi cảm thấy các bậc nhà giáo ở Việt Nam đã nợ các thế hệ học trò của mình rất là nhiều. Tôi không bàn về cơ cấu và hệ thống giáo dục của Việt Nam tệ thế nào ở đây, tôi cũng không bàn về những đợt cải cách thiếu khoa học và những căn bệnh thành tích cố hữu. Tôi không bàn về những gì thuộc về vai trò của hệ thống và tổ chức. Điều tôi muốn nói đến trong bài viết này là về vai trò của người thầy trong việc xây dựng nên khả năng tư duy biện chứng và cách nhìn nhận vấn đề một cách độc lập ở học sinh, những người được gọi là thế hệ tương lai của đất nước.

Trong những năm tháng dài ngồi trên ghế nhà trường và có người thân trong gia đình làm nghề gõ đầu trẻ, tôi hiểu được nổi vất vả của những người giáo viên khi họ phải chạy đua với cuộc sống mưu sinh hằng ngày cũng như phải chạy đua với căn bệnh thành tích của ngành, nhưng điều đó không có nghĩa là họ được phép đi ngược lại nghĩa vụ thiêng liêng của một người giáo viên là truyền đạt kiến thức và dạy dỗ học trò phải biết cách suy nghĩ chứ không phải là sao chép. Theo cách nghĩ của cá nhân tôi, nghề giáo là một ngành nghề cao quý mà ở đó người giáo viên là người thắp lửa và truyền đạt cho học viên niềm đam mê học tập cũng như cách thức tự mình tìm tòi nghiên cứu nguồn kiến thức vô hạn. Một người thầy giỏi không phải là người dạy tất cả mà là người biết làm thế nào để học sinh có thể tự mình tìm kiếm những kiến thức quý giá. Ở đây, trong trường hợp mà tôi muốn đề cập đến là cách suy nghĩ độc lập trước một vấn đề ở học viên, điều dường như không được giáo viên dạy trong 12 năm đi học của đời học sinh. Học sinh không được khuyến khích để nói lên quan điểm của mình trước một vấn đề nào đó trong quá trình giảng dạy của giáo viên. Học sinh không được chỉ bảo cách thức suy nghĩ theo cách hiểu của mình trước một bài thơ hay một tác phẩm văn học và học sinh cũng không được dạy cách thức đối diện với những luồng thông tin trái chiều và cách tự vấn bản thân xem mức độ đáng tin cậy của những nguồn thông tin ấy là như thế nào.

Tôi nhớ  vào năm tôi học lớp 11, khi tôi giơ tay xin phát biểu ý kiến về một đoạn thơ (trong một bài thơ nào đó mà tôi cũng quên mất tên) và hoàn toàn không có trong sách, lúc này cũng đã gần hết tiết và các bạn ngồi cạnh tôi đã tỏ ra khá khó chịu khi tôi đứng lên đặt câu hỏi với thầy giáo để giờ dạy tiếp tục. Bản thân thầy dạy Văn của tôi cũng khá lúng túng trước câu hỏi trên và câu trả lời tôi nhận được cũng khá là chung chung và tôi hầu như không thỏa mãn với những gì mình nhận được. Điều này để lại cho tôi một ấn tượng sâu sắc và từ đó tôi không bao giờ tìm đến giáo viên cho những câu hỏi của mình, tôi tìm đến thư viện và sách và tự quyết định rằng những gì mình thắc mắc là phù hợp hay không phù hợp. Điều này nói nên rằng các nhà giáo cũng không chuẩn bị cho mình một kiến thức đủ tốt để có thể chỉ cho học sinh của mình những cách nhìn nhận rộng lớn hơn, khác biệt hơn và tạo ra sự phấn khích và niềm đao mê tìm tòi trong lòng học sinh. Mưu cầu về một cuộc sống no đủ khiến một nhà giáo phải tất bật dạy thêm và không dốc hết công sức cho lớp học chính quy có thể được tôi bỏ qua và thông cảm, những áp lực về mặt thành tích và số lượng học sinh một lớp quá đông cho một giáo viên quan tâm đến từng học viên cũng có thể làm tôi thông cảm; nhưng sự thiếu lửa và thờ ơ với những con người trẻ tuổi đang cần được dạy dỗ về tính định hướng và sự tự suy là không thể chấp nhận đối với những người được mệnh danh là người "mở đường". Trong suy nghĩ của tôi, nếu đã không thể truyền đạt được những gì tốt đẹp mà học sinh cần, anh tốt nhất là không nên trở thành nhà giáo. Đó cũng là lý do tôi từ chối lời đề nghị ở lại làm giảng viên tại trường Đại học mà tôi tốt nghiệp bởi trong thâm tâm tôi biết rằng mình không phải là người có thể truyền đạt và dạy người khác những gì họ cần.

Chúng ta có thể thấy được một hệ quả to lớn trước mắt mà các bậc nhà giáo đã để lại là một bộ phận lớn các bạn trẻ không thể tự suy nghĩ cho riêng mình, họ hùa vào đám đông bởi họ nghĩ rằng những gì nhiều người tin và cho là đúng thì nó là đúng. Họ không tự phân biệt và chọn cho mình một cách nghĩ đúng và hơn hết là họ không xây dựng được tính tự phê bình bản thân và từ đó không thông cảm hay có một cách nghĩ đúng về những lời góp ý hoặc nhận xét từ người khác. Chúng ta cũng đã có một loạt những người trẻ tuổi bị nhào nặn đến mức không thể phân biệt được các giá trị của các tác phẩm văn học nếu không đươc người khác chỉ ra cho. Đến cả cách tư duy cho chính bản thân mình họ còn không làm được thì làm sao có thể hy vọng họ sẽ hiểu và thông cảm cho những người khác? Và trách nhiệm thuộc về ai? Bản thân họ hay những người làm nghề giáo?


Tôi cảm thấy bức ảnh trên rất thú vị, họ đều là thành phần của một thế hệ mới và họ có cho mình hai cách suy nghĩ khác nhau với những hành động khác nhau. Họ đều là một thành phần của một "sự thúc đẩy" mới cho đất nước này nhưng dường như cả hai đều đi theo hai hướng, không mấy thực sự tốt đẹp và có tương lai. Tất nhiên tôi không vơ đũa cả nắm vì còn rất rất nhiều bạn trẻ tài giỏi ở ngoài kia. Nhưng thật sự, nhìn vào bức ảnh trên tôi không thể tránh khỏi một cảm giác "châm biếm" đầy nghịch lý xâm chiếm bản thân mình. Nó như là một sự tiếc nuối trước những gì đang diễn ra và mình chỉ có thể bất lực đứng nhìn những dòng chuyển động ấy. Vâng, một lần nữa, chủ tịch Hồ Chí Minh sống mãi, nếu được, để chứng kiến những dòng chuyển động này, thật mỉa mai thay!

Đối với tôi, 6 năm hay 10 năm, thuộc về phe phái nào đều không quan trọng. Điều quan trọng là họ có được cho mình một cách nhìn nhận vấn đề riêng và họ tin tưởng vào điều đó cho dù kết quả cuối cùng có hơi tàn khốc đối với quảng đời tuổi trẻ phía trước. Niềm tin đôi lúc cần phải trả một cái giá, nhưng nếu được chuẩn bị tốt hơn, cái giá chúng ta phải bỏ ra sẽ không quá khắc nghiệt và đắt đỏ như vậy.

20.4.13

Thế giới tàn nhẫn


Bạn có thấy như vậy không?

Tất nhiên tôi không thuộc kiểu người có cái nhìn bi quan về cuộc sống, tôi suy nghĩ nhiều về những sự kiện xảy ra xung quanh mình, nhiều khi là quá nhiều. Tôi dễ xúc động đối với những tình cảnh khác nhau, đôi khi chẳng có gì bi kịch trong một sự kiện, một con người, một cuộc sống cũng khiến tôi bùi ngùi. Tuy vậy, tôi không nghĩ rằng cuộc sống này đen tối hay bế tắc. Nhưng, cuộc sống này thật sự là tàn nhẫn, đó là một sự thật.

Tôi đang tập cho mình thói quen chạy bộ mỗi tối, thật ra tôi đã có thói quen này từ năm cấp 3, nhưng sau này lại bỏ. Mỗi ngày tôi dành ra khoảng 45 phút để chạy 5 km không nghỉ. Tất nhiên với một người có thân hình quá khổ như tôi, hằng ngày việc chạy bộ như vậy lúc nào cũng mang lại cho tôi một cảm giác mệt nhọc cho dù tôi đã chạy hơn hai tháng nay và tôi đã quen với nhịp chạy như vậy. Nhưng lần nào cũng vậy, khi những bước chân của mình trải dài trên con đường biển cùng gió, những ánh nhìn và bóng tối, tôi luôn cảm thấy mình thật sự hạnh phúc, bởi trong những giây phút ấy, tôi không phải quan tâm đến bất kỳ điều gì hay bất kỳ ai. Tất cả chỉ có tôi và đường chạy. Tôi không suy nghĩ gì cả, tôi chỉ tập trung làm thế nào để hoàn thành 5 km đường chạy ấy mà không đứt quảng, đó thật sự là một cảm giác lạ lùng. Nói như vậy để thấy, chạy bộ mang lại cho con người một thứ khoái cảm, một cảm giác chỉ thuần hạnh phúc.

Có những lúc tôi chạy bộ trên đường, có một vài người qua đường nhìn tôi và hô "Cố lên!" thật to. Họ vừa nói, vừa cười, và điều đó khiến tôi cảm thấy vui, bởi nó giống như một lời động viên và tôi đã có cho mình những khán giả xem và cổ vũ cho mình. Nó thật sự giống như một cuộc trình diễn và mọi người đều vui. Chỉ một điều nhỏ như vậy thôi mà cũng mang lại một cảm giác phấn khởi thì hãy tưởng tượng nếu chúng ta có một đám đông, những người chạy bộ và khán giả, là những thành viên trong gia đình của người tham gia chạy bộ, ắt hẳn tại sự kiện đó, sẽ tỏa ra một luồng sáng của sự ấm áp, của hạnh phúc và của niềm vui. Trong tâm trí tôi khi viết những dòng này, tưởng tượng về một dòng người đầy những vận động viên không chuyên chạy bộ, và dõi theo họ là những người vợ, người mẹ, người con, với những tràn cỗ vũ, với sự chờ đợi và hy vọng, chỉ nghĩ về những hình ảnh giản dị ấy thôi cũng khiến tôi cảm thấy ấm áp.

Vậy mà, có những cá thể, nhẫn tâm giết chết đi niềm hạnh phúc hiếm hoi đó của một cuộc sống vốn dĩ bận rộn và lạnh lùng. Khi người ta quây quần lại với nhau để chia sẻ niềm hạnh phúc của gia đình, của cuộc thi và của những khao khát vượt lên chính mình thì họ bị bóp chết bởi sự tâm tối đơn lẻ. Giữa niềm vui đó, chỉ cách nhau vài phút đồng hồ là bi kịch, là máu, là nước mắt và là nỗi đau. Vâng, tôi đang nói đến thảm kịch đánh bom cuộc thi marathon tại Boston, Mỹ. Tôi đọc những bài báo viết về thảm kịch này, chứng kiến những con người bê bết máu, đọc về những nạn nhân trẻ tuổi, những đứa trẻ phải chết khi đứng chờ cha mình chạy đến đích, có cả những người mất cả gia đình mình. Thật sự là một thảm kịch. Tôi thật sự không thể hiểu, tại sao người ta có thể nhẫn tâm giết đi những niềm vui như vậy trong cuộc sống. Chắc chắn phải có một động cơ đằng sau hành động tàn nhẫn ấy, nhưng dù là gì, nó cũng đã giết đi một niềm vui thú nhỏ nhoi, không những trong giây phút này mà mãi mãi về sau. Giờ đây, bóng ma về vụ thảm sát sẽ còn đó, liệu sau này sẽ còn bao nhiêu người hào hứng tham gia vào sự kiện chạy bộ chỉ thuần hạnh phúc ấy với sự vô tư và đam mê? Đôi khi, đam mê vì vậy mà cũng bị giết chết.

Bi kịch tại Boston cũng giống như bi kịch của những vụ đánh bom chốn công cộng khác, nó cũng giống như những cuộc chiến tranh hay bất kỳ một sự kiện kinh hoàng nào có người phải chết vì hành động của một nhóm thiểu số. Đó là những bi kịch chúng ta vẫn phải đối mặt và chứng kiến từng ngày. Ta có thể làm được gì là câu hỏi mà tôi thường đặt ra sau khi đọc những tin tức liên quan đến những sự kiện đau buồn ầy. Câu trả lời thường không giống nhau, thường cũng không có một câu trả lời rõ ràng. Đôi khi tôi thậm chí cố gắng không nghĩ về những điều đó. Những có một điều chắc chắn mà tôi nghĩ về, đó là tôi sẽ cố gắng sống tốt hơn từng ngày. Sự đau buồn như một biểu hiện nhắc nhở chúng ta rằng, chúng ta cần trở thành những người tốt hơn và đem những điều tốt lành đến thế giới tàn nhẫn này. Tôi không tin vào những giáo điều lạc quan tếu, nhưng tôi tin nếu tôi đối xử với những người xunh quanh mình tốt hơn, thì một phần nào đó, tôi đang tác động đến cuộc sống của mình và của người khác theo một chiều hướng tốt đẹp hơn. Và đối với tôi, chỉ như vậy là đủ.

Thế giới này có tàn nhẫn không? Với tôi câu trả lời luôn là có. Vậy nó có khác gì khi chúng ta luôn cố gắng làm những việc tốt đẹp? Nó cũng sẽ chẳng khác gì so với hiện tại, nhưng ít ra những việc làm mà ta tin tưởng là tốt, sẽ thay đổi con người chúng ta, ít nhất đó là điều quan trọng và nó làm ta hạnh phúc.

P/S: Tôi vẫn tin vào tính nhân đạo của con người, đặc biệt là cách họ ứng xử thế nào sau thảm kịch, như những điều tốt đẹp mà công dân tại Boston đã làm. Trong một thoáng, tôi sợ phải nghĩ rằng nếu một ngày tại đất nước mình, một thảm kịch như thế này sẽ xảy ra, lúc đó con người ta sẽ phản ứng với nhau như thế nào? Ở thời điểm này tôi vẫn cố gắng thuyết phục mình tin vào một điều gì đó tốt đẹp, nhưng thật sự là tôi không biết chắc.

10.1.13

Giữa hai thế giới...



Những trang còn lại của cuốn sách đang đọc dở cứ lần lượt được tôi "ngấu nghiến". Cảm giác muốn mau chóng hoàn thành một điều gì đó dang dở thật sự vừa phấn khích lại vừa mang một chút tiếc nuối mơ hồ; đôi lúc còn cả một chút mệt mỏi.

Phấn khích bởi niềm vui được "chinh phục" một cái đích, được khám phá những hồi kết của những câu chuyện, là sự hân hoang của trì tò mò được thỏa mãn. Nhưng bên cạnh đó cũng là sự hụt hẫng khi "chuyến hành trình" phải kết thúc tại đây, những "niềm vui" dường như theo đó cũng phai nhạt đi. Nó dường như là cảm giác của sự mất phương hướng khi bản thân đã đi đến tận cùng của một cái gì đó. Trong mớ hỗn độn ấy, đôi lúc còn có cả cảm giác lo sợ bởi sự thất vọng khi phát hiện những gì mình bỏ công sức ra rốt cuộc lại không mang lại một kết quả tương xứng, hay những gì mình hy họng, đôi khi chỉ là một màn sương mờ ảo không cách nào làm cho rõ ràng cả. E đó cũng là lẽ thường tình khi con người vốn dĩ là những kẻ tham lam, chưa bao giờ chúng ta thỏa mãn với kết quả mà chúng ta đạt được. Đôi lúc tôi nghĩ có thể đó cũng là lý do khiến chúng ta cô đơn trong chính những dục vọng và ham muốn của mình.

Gấp cuốn sách đã đến hồi kết lại, tôi thả những suy nghĩ mông lung của mình vào bầu không khí tĩnh mịch đến khó thở tại quán cà phê quen thuộc. Sự im lặng đến bất thường của quán đã khuếch đại những âm thanh dù là nhỏ nhất. Tiếng rửa ly lách cách hay tiếng khẽ xê dịch bàn ghế của cô phục vụ giống hệt như tràn âm thanh cuồng nộ của những lưỡi khoan không khoan nhượng mà chọc thẳng vào trí óc tôi. Rồi bất chợt, những bản nhạc của Lê Cát Trọng Lý vang lên, những thanh âm trong trẻo và trầm buồn được phát ra từ cây đàn guitar của cô (tất nhiên là từ đĩa nhạc được phát ra từ một cái máy nào đó), thật thú vị là nó phù hợp đến bất ngờ trong không gian mà tôi đang tồn tại lúc này. Thật sự , theo tôi nghĩ, đó là một điều hết sức thú vị. Từng câu, từng chữ của bài hát "Trời Ơi" cứ như vậy mà được lùa vào bầu không khí trống vắng lúc này, và cứ như thế tôi cảm thấy thật sự thanh thản.

Có người bước chân vào quán, mang theo sự ồn ã vốn dĩ cần phải có tại không gian quán xá này, một bầu không khí "vỗn dĩ phải thế". Những bản nhạc cũng đã thay đổi từ lúc nào. Từ trong tâm trí tôi, những tiếng vọng của dường như nhỏ đi và im bặt. Tôi khẽ mấp mấy môi vã hát theo lời bài hát vừa kết thúc. Lướt nhìn quán một lúc, tôi đứng dậy và quay trở lại công việc thường nhật của mình. Bước chân ra khỏi quán, tôi chợt nghĩ, có khi nào tất cả những gì vừa xảy ra là do tâm trí tôi tưởng tượng ra? Một sự yên tĩnh đến lạ kỳ trong trí óc.

Chắc có lẽ là vậy. Đôi khi tôi có cảm giác như mình đang bước đi giữa hai thế giới...