Sài Gòn, tối thứ sáu, trời mưa

Tối nay tôi lại không ngủ được cho dù trước đó đã cho vào người năm lon bia Tiger lạnh ngắt. Có thể nồng độ cồn chưa đủ hoặc có thể chỉ đơn giản là cơ thể tôi vẫn chưa muốn ngủ, nguyên nhân có thể có rất nhiều, nhưng kết quả thì chỉ một, đó là đến lúc này tôi vẫn tỉnh như sáo và đầu óc thì cứ nghĩ ngợi linh tinh, vớ vẩn.

Tôi để tâm trí mình cứ lượn lờ ở đâu đó trong những miền ký ức kia. Có lúc ập vào tất cả các giác quan là không khí lạnh buốt của cơn mưa lớn bất chợt tối qua lúc 11h giờ đêm trên đường Bùi Viện của Sài Gòn, nơi tôi và một người bạn đứng dưới mái hiên của một căn nhà xa lạ với một cái cửa sắt màu xanh, hoặc là một màu nào đó khác. Tôi nhớ cái cảm giác khi ngước lên những ngọn đèn vàng rực để ngắm nhìn những tia mưa phun xối xả như những chiếc kim dài nhọn lũ lượt đổ từ trên trời xuống, tạo nên những tiếng rào rào vừa dữ dội nhưng cũng thật dễ chịu.

Ai cần các "ngài" lo?

Để nói về con người, trước hết mình muốn nói một chút rất ít về Arthur Schopenhauer. Theo triết gia vĩ đại này, ý chí của của con người quyết định tất cả, bất chấp lý trí của anh ta cự tuyệt thế nào. Điều đó có thể là, ý chí anh giằng co bởi các chuẩn mực đạo đức của cái xã hội mà người ta gọi thuần Á Đông này khi anh mở web lên và vào một cái trang Liên Xô Chống Mỹ để mà coi Porn hay còn gọi là phim khiêu dâm, rằng như vậy là không tốt là có lỗi với bạn gái/ vợ tương lai của anh, nhưng đấu tranh một hồi thì anh vẫn thản nhiên xem hết một bộ phim xxx dài gần 90 phút với đủ các tư thế khác nhau, bởi một điều đơn giản là ý chí của anh đã quyết định hôm nay anh phải xem porn và không làm gì khác là ngồi trước màn hình và thưởng thức cái thú vui trần tục của anh. Đó là vì ý chí đã quyết định như vậy.

Vậy vấn đề ở đây là gì? Con người, bị quyết định bởi ý chí của chính bản thân họ chứ không phải của một người nào khác, không phải của một con bé chưa học đại học đi lang thang ở một vài quốc gia rồi về ngồi viết sách kiếm tiền, không phải của một ông nào đó được nhận một cái học bổng từ đất nước Mỹ xã xôi đang trong tình trạng đóng cửa chính phủ vì mâu thuẫn giữa hai cái đảng điều hành đất nước ấy, và cũng không phải từ bất kỳ một cá nhân nào khác, ngoài chính bản thân con người ấy. Mỗi cá nhân tự quyết định điều họ muốn nói, động cơ sau những lời nói đó, việc họ muốn làm, những việc đó để đạt mục đích gì. Sự quyết định này, bản thân mỗi người đã có sẵn câu trả lời trong sâu thẩm suy nghĩ của mình, những lời góp ý, những lời bình luận từ người khác, chỉ đóng vai trò tư vấn và cung cấp một cái nhìn khác, đa chiều hơn chứ không phải là nhân tố quyết định. Ở khía cạnh ấy, con người có thể thần tượng một ai đó nhưng khó mà bị ảnh hưởng bới lối sống (có thể không tốt hoặc có thể quá vĩ đại) của những thần tượng này, khi cá nhân người hâm mộ đã có sẵn mong muốn và ý định trở thành một người như thế nào, sống một cuộc đời ra sao.

Cộng đồng thường cho rằng một cá thể là vô cùng yếu đuối và cần có sự bảo vệ của những người xung quanh mà thường quên mất một điều rằng, ý chí của một cá nhân có sức mạnh vô cùng to lớn. Con người ta có thể bị bỏ mặt một mình ở nơi không có ai bên cạnh nhưng họ vẫn có thể tồn tại. Con người, nói một cách khác, có thể sống mà không cần cộng đồng nhưng cộng đồng lại không thể tồn tại nếu không có từng cá thể ghép lại. Ở đây, nó là một mối quan hệ tương hỗ không tách rời, cộng đồng và cá nhân có sự tác động qua lại và ảnh hưởng lên nhau, nhưng điều đó không có nghĩa là cả một cộng đồng đủ khả năng ảnh hưởng và điều khiển một cá nhân phải suy nghĩ như thế nào và hành xử ra sao nếu như ý chí của cá nhân đó không thật sự quyết định như vậy.

Tuy nhiên, điều này chỉ đúng khi cá nhân có được một nền tảng vững chắc về các giá trị đạo đức và xã hội, nơi mà anh ta/cô ta được sinh ra, nuôi nấng và trưởng thành. Ý chí của cá nhân có thể bị ảnh hưởng được không? Tất nhiên là được, khi mà cá nhân đó vẫn hoàn toàn chưa có được một khái niệm rõ ràng về chính ý chí của bản thân. Khi con người được nuôi dưỡng và tác động tích cực từ lúc còn nhỏ, anh ta/ cô ta sẽ xây dựng được một nền tảng vững chắc về cách thức suy nghĩ và đánh giá những gì đang diễn ra trước mắt đề từ đó tham khảo và đối chiếu với các chuẩn mực của bản thân, rồi sau đó đưa ra một quyết định cuối cùng.

Nói một cách khác, đừng đỗ lỗi cho xã hội hay cộng đồng làm hư hỏng một cá nhân nào đó, mà hãy nhìn lại cách anh ta/cô ta được nuôi dạy như thế nào trong gia đình. Gia đình chính là nguồn tác động lớn lao lên cách thức suy nghĩ và hành xử của một cá nhân. Nếu một cá nhân được cha/mẹ hoặc người thân thiết nhất tác động theo một cách tích cực, với lối suy nghĩ đầy cảm thông và nhân ái thì cá nhân đó khi trưởng thành sẽ nhìn cuộc sống với ánh mắt thiện cảm hơn rất nhiều. Đừng hy vọng con cái chúng ta có thể lớn lên và tự xác định được cái gì là đúng là sai nếu như ngay từ nhỏ chúng ta thản nhiên nói dối trước mặt trẻ con về một vấn đề gì đấy, hay thản nhiên vứt rác ra giữa đường phố hoặc đối xử một cách tàn tệ với người khác cho dù là xúc phạm về mặt tinh thần trước mặt con trẻ hay tệ hơn là xúc phạm thầy cô giáo của con trẻ trước mặt chúng; bởi tất cả những điều mà người lớn chúng ta làm ở trên mâu thuẫn với những giá trị đạo đức về sự trung thật hay về trách nhiệm của cá nhân với xã hội mà trẻ em được học ở trường hay tình chính những gì cha mẹ chúng vẫn thường khuyên bảo hàng ngày. Những mâu thuẫn trong suy nghĩ của trẻ là nền mống cho việc nhìn nhận các giá trị của cuộc sống một cách lệch chuẩn và mơ hồ, dẫn đến có một đánh giá không đúng hay nhìn nhận một chiều về một vấn đề nào đấy. Nói tóm lại, nếu một người trẻ có vấn đề, trước hết hãy nhìn lại chặng đường mà họ đã trải qua và nhìn vào cách mà họ “được” gia đình đối xử, rồi sau đấy hãy đánh giá về tư cách con người và sự ảnh hưởng của xã hội và môi trường xunh quanh. Một lần nữa, đừng mong rằng xã hội sẽ dạy bạn tốt đẹp lên hay cho rằng xã hội sẽ làm bạn xấu đi, không, không ai làm được điều đó, ngoài chính bạn và những người sinh ra và có trách nhiệm dạy dỗ bạn. Đó mới là căn nguyên của mọi vấn đề.

Tóm lại một lần nữa, đối với các nhà “đạo đức học” đang ra rả diễn thuyết trên mặt báo, mặt blog, mặt facebook ngoài kia, đừng khoác lên vai người khác những cái áo quá rộng để rồi quy chụp cho họ một cái trách nhiệm to lớn mà họ không hề có ý định vơ vào. Hãy góp ý làm thế nào cho các bậc cha mẹ dành nhiều thời gian nói chuyện với con cái nhiều hơn, dạy chúng những điều hay lẽ phải nhiều hơn, cho chúng được có quyền lựa chọn và làm những điều chúng mơ ước hay đơn giản là phân tích cho con trẻ hiểu được những tình huống phải lựa chọn giữa việc phải làm việc này hay làm việc kia với những dẫn chứng và lý lẽ thuyết phục chứ không phải vì lý do “vì ba/mẹ nói vậy”; có như vậy các ngài mới có quyền hy vọng vào những điều tốt đẹp nơi những người trẻ và hy vọng vào một xã hội có văn hóa và tình người.

Khi những mùa vui đi qua (2)

Như đã nói vài lần trong các post trước đây (ở đây và ở đây), ngay từ khi mới là một cậu học sinh lớp 10 tôi đã có một ý thức rõ ràng về tầm quan trọng của việc giáo dục giới tính đối với trẻ em vị thành niên ở Việt Nam. Tôi luôn cho rằng, công việc quan trọng này dường như không được đánh giá một cách nghiêm túc và đúng đắn tại đất nước của chúng ta, một phần là vì văn hóa và một phần là số đông người lớn - người có trách nhiệm trong việc hướng dẫn những đứa trẻ non nớt trên con đường trưởng thành về mặt thể chất, vẫn chưa thật sự đặt trách nhiệm của mình một cách nghiêm túc để giáo dục con cái và người thân về tầm quan trọng của giáo dục giới tính và tình dục an toàn.

Nói về hậu quả của những hành động này thì có lẽ việc đất nước có chỉ số lạc quan nhất thế giới này cũng là một trong những nước có tỷ lệ phá thai ở độ tuổi vị thành niên cao nhất thế giới đã là một mình chứng hùng hồn. Tôi luôn thấy phẫn nộ khi nghe những câu chuyện của mẹ mình kể về những đứa trẻ phải trở thành mẹ quá sớm rồi sau đó lại vứt bỏ đứa con của mình để mưu cầu cuộc sống, hay đơn giản chỉ là vứt đi một gánh nặng. Hay những trường hợp chết trên bàn mổ phá thai của những thiếu nữ đang độ xuân thì, độ tuổi đẹp nhất của một đời người. Tôi bật cười thành tiếng một cách ái ngại khi thấy các bạn nữ trong độ tuổi 20 vẫn đỏ mặt và nhảy đành đạch khi chúng tôi bắt đầu nói về bao cao su cũng như những vấn đề liên quan đến tình dục an toàn, một cách nghiêm túc. Và ngay đến một số bạn nam tôi biết cũng vậy, nói đến tình dục và những chuyện tục quanh đó thì rất là hào hứng và tham gia nhiệt tình, nhưng chỉ cần nói đến vấn đề đó một cách nghiêm túc thì ai cũng lảng tránh và tản đi chỗ khác, việc này giống như một phản xạ tự nhiên vậy. Tôi tự hỏi, họ có thật sự yêu bạn gái của họ nhiều đến mức đủ để bước ra khỏi bức tường e ngại vì xấu hổ để quan tâm đến sức khỏe của cả hai, hay đơn giản hơn là quan tâm đến những hậu quả có thể dẫn đến nếu không thực hiện các biện pháp tình dục an toàn? Nghe có vẻ to tát, nhưng đó thật sự là điều tôi nghĩ.

Tôi không mơ về một đất nước Việt Nam mà ở đó tât cả cha mẹ đều thoải mái bàn chuyện về tình dục an toàn hay kiến thức giới tính với con cái như những người bạn đầy tâm lý và hiểu biết, nhưng tôi luôn mong muốn sống trong một xã hội mà ở đó cha mẹ có thể là người cho con cái những lời khuyên thật sự về việc dùng bao cao su khi quan hệ tình dục và sự thiêng liêng của tình dục đối với tình yêu. Tôi luôn mong muốn rằng cha mẹ phải là người đầu tiên mà con cái có thể tìm đến khi chúng đối mặt với các câu hỏi về giới tính, về tình dục, cũng như là người mà chúng có thể an tâm để tin cậy chia sẻ khi chẳng may có thai ngoài ý muốn. Chính các bậc cha mẹ mới là nhân tố quan trọng nhất góp phần vào việc thay đổi nhận thức của xã hội về tầm quan trọng của giáo dục giới tính và tình dục an toàn. Và để bắt đầu điều đó, hãy trò chuyện với con cái mình nhiều hơn một chút, hãy làm cho chúng thoải mái bằng cách THẬT SỰ trở thành một phần trong cuộc sống của chúng để chúng có thể tâm sự về nhưng lo ngại và mơ hồ của tuổi mới lớn. Những câu nói kiểu như "đó không phải là câu hỏi mà trẻ con nên hỏi", "con nít mà nói mấy vấn đề này làm gì?" hay "còn nhỏ mà đã bày đặt trai gái" không giúp cho con cái bạn trưởng thành hơn hay ngoan ngoãn hơn mà chỉ góp phần đẩy con bạn ra xa khỏi bạn mà thôi.

Bên cạnh đó, tôi vẫn mong có nhiều tổ chức phi lợi nhuận quan tâm đến các vấn đề giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình ở Việt Nam nhiều hơn. Trong những năm trở lại đây, tại Việt Nam hình như chỉ có tổ chức DKT là hoạt động hiệu quả trong việc phân phối các sản phẩm bao cao su OK, cũng như tham gia vào các hoạt động hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình. Nếu có nhiều tổ chức như thế này với các hoạt động hiệu quả hơn nữa tại Việt Nam thì vấn đề về nhận thức giáo dục giới tính trong cộng đồng những người trẻ sẽ sớm được cải thiện, tôi hy vọng là vậy.

Nhân ngày Thế giới phòng tránh thai (26/9/2013), lại viết một vài dòng để tự nhắc nhở mình rằng, sau này có con, mình sẽ là người dạy nó những điều về kiến thức giới tính chứ không để nó phải tự mò mẫm tìm kiếm thông tin từ những nguồn không đáng tin cậy trên internet như hiện nay, nếu có tìm thì mình sẽ chỉ nó vào những trang chính thống như thế này. Tôi không muốn con mình hay cháu mình sẽ phải rơi vào tình cảm như thế này:

Hai đứa cháu hiện tại của cô, một đứa bảy tuổi, một đứa 3 tuổi. Con bé bảy tuổi khôn đáo để. Nó lớn và già dặn đến khủng khiếp. Nó giúp cô làm việc nhà, nó chăm em và nấu cơm để đỡ đần cô. Có lần cô có hẹn đi chơi, nấu sẵn đồ ăn và cơm để ở nhà cho hai chị em nó ăn. Cô đi trong vội vã và quên bấm nút nồi cơm điện. Đến giờ ăn, con em đói bụng đòi cơm, con chị dọn cơm ra thì nồi cơm chỉ toàn nước. Nó lột mì gói khô cho con em ăn. Con em không ăn, chỉ khóc. Con chị đánh con em, càng đánh nó càng khóc; khóc cho đến khi mệt nhòi và ngủ thiếp đi. Con chị để em nằm đó, gói mì gói vẫn để mở đấy, lấy bài vở ra học. Vừa viết bài vừa khóc. Bà nội nó về hỏi sao cả nó lẫn em đều khóc, tại sao lại không ăn cơm. Sau khi kể hết mọi chuyện với bà nội, nó òa ra khóc và nói: “Nếu có mẹ con ở đây thì con đã không đánh em và để nó khóc như vậy”.Có lần khác, nó cứ mở tủ lạnh ra chơi và để vậy, cuối tháng tiền điện nhảy lên đến 200 ngàn. Cô đồng nghiệp của mẹ tôi la nó. Cô nói cứ như vậy tiền đâu ra mà cô nuôi được bọn chúng. Ngày hôm sau, con bé từ chỗ đang học bán trú và ở lại trưa ở trường. Nó bỏ về nhà trong buổi trưa. Cô ngạc nhiên và hỏi sao nó lại về. Nó hồn nhiên trả lời: “Từ nay con không đi học bán trú nữa đâu, bà nội sẽ không tốn tiền và có tiền để trả tiền điện”

Khi những mùa vui đi qua, hy vọng sẽ là những mùa vui khác tiếp nối chứ không phải là những nỗi đau đớn và sau đó là một chuỗi các bi kịch không chỉ cho người ở thì hiện tại mà cho cả những đứa trẻ của thì tương lai.

Giáo viên mầm non không bằng CON Ở

Đem lên đây để mong mọi người đọc được và tác động đến bạn bè nào đang có con nhỏ được gởi tại các trường mầm non. Giáo viên mầm non đã khổ vì đồng lương ít ỏi rồi vậy mà đến cái quan trọng nhất là nhân phẩm và sự tôn trọng của phụ huynh với hai chữ "nhà giáo" họ còn không nhận được nữa thì còn đâu tâm huyết để họ có thể ở gần 12 tiếng đồng hồ với "con của người ta" đây.

Post by Nguyễn Duy.

Những ngày rực rỡ (1)

1.
Ở căn nhà tôi đang sống tạm có một cái cửa sổ, từ đấy nhìn xuống đường võ mỗi buổi đêm đều dễ dàng khiến người ta liên tưởng đến một cảnh nào đó trong một bộ phim nào đó, có thể phim đó sẽ nói về kẻ điên đứng nhìn sự đời trên căn gác nhỏ chăng? (Cười)
Những buổi sáng nhìn ánh nắng chiếu qua khung cửa này cũng làm tôi có một cảm giác thoải mái, không rõ nguyên do. Tôi thèm được mua ngay một chiếc ghế sofa thật êm, ngồi trên đấy, mắt lim dim và đắm mình trong ánh nắng.

Sài Gòn, những ngày mưa (1)

1.
Sài Gòn của những ngày mưa dễ làm cho người ta thẫn thờ suy nghĩ. Có những chiều cuối tuần tôi đứng lặng người chỉ để nhìn mưa rơi và suy nghĩ về cuộc sống, về những mối quan hệ và cả về tương lai ở phía trước. Có những câu hỏi tôi có thể trả lời, lại có những câu hỏi khiến tôi lại phải đặt cho mình những câu hỏi khác, nhưng một vòng luẩn quẩn không dứt, thật buồn cười, nó lại giống như cách tôi nhìn về cuộc sống. Những vòng luẩn quẩn...

2.
Tôi vẫn thường nghĩ về những điều tốt đẹp và lấy đó là nguồn động viên cho những gì mình đã, đang và sẽ làm. Tôi tin tưởng vào đạo đức và nhân quả. Nhưng, tại sao tôi vẫn cảm thấy lồng ngực như muốn vỡ tan, tim tôi muốn thắt lại và chỉ muốn ngửa mặt lên trời và chửi thề khi đọc được những tin tức về những đứa trẻ ở tỉnh thành xa xôi phải chết vì những liều vacxin, thứ đáng lý ra phải là liều thuốc ngăn chặn bệnh tật để những đứa trẻ ấy có được một tương lai tốt đẹp hơn.

Sài Gòn, anh yêu em...

Như vậy, chính thức tôi đã đặt chân đến Sài Gòn, mảnh đất mà trong những năm đầu đại học tôi thường tưởng tượng rằng mình sẽ sống và làm việc tại đó, nhưng rồi, phải đến sau 7 năm mơ ước và mong đợi, giờ phút này tôi mới có cảm giác mình đã đặt được bước đầu tiên đến với khát vọng của mình. Có những khoảng thời gian tôi phải thỏa hiệp nhưng đâu đó trong trí óc và cả trong trái tim tôi, luôn có một chút gì đó âm ỉ về miền đất này, và bây giờ, tôi đã thật sự ở đây.

Như vậy, tôi đã gạch thêm cho mình một điều trong danh sách 100 việc phải làm trước tuổi 30 do chính mình lập nên. Một chút vui và cũng có một chút mơ hồ. Những ngày đầu ở thành phố này không làm tôi phải khó nghĩ hay buồn bã. Tất nhiên vẫn có nỗi buồn của nhớ nhà và bạn bè nhưng chỉ cần ngồi lên chiếc xe máy, đi loanh quanh trên những con đường (thật ra là chỉ một hai đường) cũng khiến làm tôi trở nên phấn khích một cách kỳ lạ. Nó như một cơn nghiện bất chợt ập tới và làm tôi thêm vững tin vào những gì của ngày mai.

Tôi đã 25 tuổi, tôi tự tin là mình vẫn còn trẻ nhưng khi nhình lại những người tôi mới gặp, những người tôi sẽ làm việc cùng, tôi cảm thấy mình thua họ quá nhiều và tôi biết mình đã quyết định đúng đắn khi thay đổi, tôi cần phải bước tiếp thật nhanh và học thật nhiều, so với những gì đã dự định, tôi đang bước chậm lại, về một phương diện nào đó, điều này không thật sự tốt.

Nhiều người bạn của tôi hỏi rằng vào Sài Gòn để làm gì sau khi bỏ lại sau lưng những công việc tốt với mức lương tương đối khá tại quê nhà để chạy theo một điều gì đó không rõ ràng. Đối với tôi, những gì tôi hình dung về mình trong 5 năm tới đã trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết, tôi đã không còn mơ hồ khi tự hỏi bản thân rằng mình muốn điều gì. Tất cả bây giờ chỉ còn phụ thuộc vào nỗ lực của chính bản thân tôi mà thôi.

Tôi biết Sài Gòn là đông đúc, là xô bồ, là phức tạp và không phải là vùng đất của những bình yên. Thế nhưng, tôi có cảm tình với thành phố này, tôi say đắm với cái không khí luôn không ngừng chuyển động của nó. Chính điều này, cho tôi cảm giác mình vẫn đang tồn tại.

Ứng dụng smartpone, phương thức mới để các nghệ sỹ quảng bá sản phẩm của mình

Một trong những lợi ích mà Internet mang lại chính là cơ hội được quảng bá những gì chúng ta có đến một đại bộ phận công chúng có chung sở thích và suy nghĩ. Tôi thấy rằng đây quả thật là một cơ hội lớn cho giới nghệ sỹ nói riêng và người của công chúng nói chung có thể tiếp cận với người hâm mộ của mình dễ dàng hơn và tức thời hơn.

Việt Nam đang là một thị trường tiềm năng cho điện thoại smartphone, theo thống kê từ   Ericsson ConsumerLab, đến hết năm 2012, có 21% lượng người dùng tại Việt Nam sử dụng điện thoại thông minh. Điều này đồng nghĩa với việc gia tăng sự tiếp xúc của người dùng với thế giới số và nội dung trên internet thông qua các ứng dụng và mobile web browsers; và gia tăng không chỉ cơ hội quảng bá mà còn là cơ hội kiếm tiền cho các nghệ sỹ, đặc biệt là những "ngôi sao" lớn. (trong entry này tôi không đề cập đến cá nhân và doanh nghiệp)

Một ví dụ gần đây nhất và nổi bật nhất chính là "ông trùm" nhạc Rap người Mỹ Jay-Z, đức lang quân của cô nàng bốc lửa Beyonce, sẽ bắt tay với đại gia Samsung trong chiến dịch quảng bá cho album mới mang tên Magna Carta Holy Grail; theo đó, SamSung sẽ mua trước 1.000.000 album của nam ca sỹ người da màu này với giá $5/album và cung cấp miễn phí cho người dùng smartphone của Samsung, 3 ngày trước khi album được chính thức ra mắt thị trường, thông qua một ứng dụng viết riêng cho các Smartphone của SamSung. Bên cạnh đó, nhãn hàng này cũng sẽ tham gia vào các chiến dịch quảng bá album mới của Jay-Z. Chưa cần biết album mới của Jay sẽ hay đến mức độ nào, nhưng ngay từ khi album còn chưa ra mắt công chúng thì anh đã bỏ túi 5 triệu USD. Đây quả là một con số ấn tượng trong thời buổi buôn bán nhạc ảm đạm như hiện nay. Đây quả là một ví dụ rõ ràng cho những nghệ sỹ nổi tiếng để có thể tiếp cận người hâm mộ và kiếm tiền từ những ứng dụng của smartphone. Một bước đi thông minh và có lợi cho cả Samsung lẫn Jay-Z, chàng ca sỹ này bán được nhiều album hơn, kết nối với người yêu thích nhạc của anh nhanh hơn, tức thời hơi; còn Samsung có thể bán được nhiều hơn và tiếp cận được nhiều khách hàng hơn cũng như tăng được lợi thế cạnh tranh với Itunes Store của Apple. Tất nhiên, ở một phương diện khác, người nghệ sỹ đó phải có mức độ nổi tiếng đủ cao để hấp dẫn các đại gia công nghệ bỏ tiền vào đầu tư và có được lượng người hâm mộ đủ lớn để có thể giúp họ sinh lời.

Ngoài ra, có thể bạn không phải là một ngôi sao lớn như Jay-Z nhưng vẫn có những cách khác để tiếp cận công chúng thông qua các ứng dụng của smartphone. Lấy ví dụ như trường hợp của Britney Spears, cô công chúa nhạc pop và nhóm quản lý của mình đã tạo ra một ứng dụng cho người sử dụng Iphone mang tên "It's Britney". Người hâm mộ cô ca sỹ này có thể tải ứng dụng này miễn phí trên Appstore và cập nhật những tin tức mới nhất về các hoạt động âm nhạc và các dự án của Britney Spears một cách nhanh nhất.

 

Thông qua ứng dụng này, Britney có thể gởi đến người hâm mộ của cô những tin tức âm nhạc liên quan đến album mới hoặc thông tin về các liveshow; update các hình ảnh đời thường hoặc các photoshoot chuyên nghiệp. Người dùng còn có thể được nghe những bản nhạc miễn phí trong các album trước đây của Spears. Đây quả là cách giao tiếp thông minh với những người yêu mến cô ca sỹ này.

Vậy những nghệ sỹ Việt Nam học được những gì từ các trường hợp trên? Đối với các nghệ sỹ lớn với số lượng người hâm mộ đông đảo, họ có thể bắt tay với các nhãn hàng điện thoại hay tự mình xây dựng một ứng dụng cho smartphone để có thể tự bán nhạc của mình trực tiếp đến người hâm mộ, hay có thể quảng bá các thông tin của mình một cách hiệu quả đến công chúng mà không phải bỏ ra một chi phí quá lớn. Đối với các nghệ sỹ tiềm năng đang cần một bước đột phá, việc xây dựng các ứng dụng để giao tiếp với người hâm mộ và cho họ thấy tài năng của mình cũng là một ý tưởng tốt cần được xem xét. Chi phí để tạo nên một ứng dụng và đưa nó lên Appstore hay Google Play là không hề lớn. Với một chiến lược quảng bá phù hợp, nội dung cập nhật thường xuyên và hấp dẫn, là có thể cung cấp được cho công chúng mục tiêu nhiều cách thức để có thể biết đến người nghệ sỹ.

Tôi vẫn mong có ngày mình sẽ tải được về một ứng dụng âm nhạc của Hồ Ngọc Hà để có thể cập nhật tin tức từ cô ấy một cách nhanh chóng. Trong thời đại này, ai tạo ra thông tin trước, thường có lợi hơn những người còn lại.

[Photo of the week] Twins by Đỗ Mạnh Cường

Twins, a set by Cường Đỗ Mạnh on Flickr.

Huy và Hùng là hai anh em song sinh cùng bị bạch tạng toàn phần. Nhà có 5 anh chị em, lại nằm giữa vùng lũ, gần như năm nào cũng bị ảnh hưởng nên tài sản quý giá nhất trong nhà là chiếc tivi màu CRT. Ngôi nhà mới xây năm 2011 bằng tiền của các nhà hảo tâm đến nay vẫn chưa có cửa, mà cũng chẳng cần cửa.
Năm nay đã 11 tuổi, hát rất hay, trong xã có đám cưới là lại đến hát và được người ta cho tiền - hai em cũng đang học lớp 5 trường làng nhưng theo lời thầy cô giáo, 2 em chỉ theo học để được hòa nhập với cộng đồng chứ không tiếp thu được kiến thức do thị lực quá kém, và hết cấp tiểu học hai em cần được hưởng chế độ giáo dục đặc biệt dành riêng cho trẻ khiếm thị.
Nhưng lo ăn, lo trả nợ còn chưa xong ...

Tôi biết đến bộ ảnh Twins của anh Đỗ Mạnh Cường trên diễn đàn Tinhte.vn cách đây không lâu và đây thật sự là một bộ ảnh để lại trong tôi một ấn tượng cực lớn. Từng khung hình, từng khoảnh khắc mà anh Cường chụp Huy và Hùng đã làm tôi xúc động đến nghẹt thở. Tôi không phải là người rành về bố cục, ánh sáng nhưng nhìn vào những bức ảnh sinh động này tôi vẫn có thể cảm nhận được tình cảm và công sức mà anh đã bỏ ra. Và quan trọng hơn cả, anh đã cho người xem thấy được những phút giây hằng ngày của một cuộc sống còn đầy khó khăn, vất vả và bệnh tật của hai em nhỏ Huy, Hùng. Hy vọng trong số những bạn đọc và người xem ảnh có khả năng để giúp đỡ và hỗ trợ hai anh em Huy và Hùng để hai em có thể tiếp tục chặng đường mưu sinh của mình.

Như lời tâm sự của anh trên trang viahe.org, Twins là bộ ảnh tư liệu được anh chụp trong năm 2013 sau một thời gian gặp gỡ, tiếp xúc và đi cứu trợ lũ lụt tại một xã nghèo tại Hà Tĩnh, nơi hai anh em mắc chứng bệnh bạch tạng toàn phần, Huy và Hùng sinh sống.

Đây là phần đầu tiên của bộ ảnh, hy vọng rằng anh sẽ có những tấm ảnh giàu cảm xúc và tuyệt vời cho lần sau và cũng mong rằng sẽ có thật nhiều người có khả năng để giúp đỡ Huy và Hùng.

[Tập viết] Niềm tin

Trong các cung hoàng đạo, tôi thuộc cung Hổ Cáp hay còn gọi là Bọ Cạp, theo  những gì tôi đọc về cung hoàng đạo này thì những người thuộc cung Hổ Cáp có xu hướng đa nghi và đối với họ niềm tin không phải là thứ dễ dàng trao đi. Trước đây tôi vẫn hay cho rằng điều này khá đúng và một số người tôi quen cũng nhận xét về bản thân tôi như vậy, họ cho rằng tôi chưa bao giờ tạo cho họ cảm giác rằng tôi thật sự tin tưởng họ. Nhưng gần đây, nhìn lại những gì mình đã trải qua, tôi cảm thấy, mình thật sự đã đặt lòng tin vào rất nhiều người, và đôi lúc đó là những hành động không mấy khôn ngoan. Đối với thế giới bên ngoài, tôi "lên gân" nhiều nhất có thể để người ta nhầm tưởng rằng mình là một kẻ dễ hoài nghi, điều đó đôi khi tạo ra một cái vỏ tốt để bảo vệ tôi, nhưng kỳ thực, cái giây phút người khác nghĩ như vậy, tôi đã tin tưởng họ mất rồi.

Đôi lúc tôi tự cười thầm sự xuẩn ngốc của mình khi dễ dàng tin tưởng một ai đó, tin vào những điều họ nói và những việc họ làm để rồi sau đó cảm thấy bị tổn thương khi biết rằng mình bị lừa dối. Nhưng điều đáng nói là tôi thường không học được gì nhiều sau những sai lầm ấy. Tôi cứ thấy mình hết lần này đến lần khác, rơi vào cái vòng quẩn quanh ấy. Tin tưởng rồi thất vọng, tin tưởng và hạnh phúc. Nó giống như một khúc nhạc đời may rủi, khi mà mọi thứ đều ở ngưỡng 50-50, có thể lúc này đây tôi đang bị người khác lừa gạt, nhưng rồi sau đó, tôi biết rằng mình đã đặt niềm tin ở đúng chỗ, đúng người. Đó cũng chính là lý do tôi dễ dàng tin tưởng người khác bởi tôi không muốn đánh mất cơ hội có được một niềm tin đúng đắn.

Chọn lựa để tin tưởng người khác là một chọn lựa khó khăn và tôi luôn phải suy nghĩ, đôi khi là quá nhiều về việc làm thế nào để tin người khác. Sự đổ vở trong niềm tin thường đi kèm với cảm giác đau đớn và sự tổn thương, nhất là khi nó đến từ những người mà tôi nghĩ là bạn. Bởi một khi tôi nghĩ ai đó là bạn, tôi dễ đánh mất bản thân mình thường ngày, tôi dễ dàng đặt niềm tin của mình vào người đó hơn và tôi cũng dễ dàng đi vào cái mê lộ của tình bạn và sự ảo vọng. Nhìn lại những gì đã qua, thường những người gây ra sự rạn nứt trong niềm tin lại là những người tôi nghĩ là thân thiết và quan trọng. Điều khiến tôi không bao giờ cảm thấy hết kinh ngạc là chỉ phút trước thôi họ là những con người hoàn toàn khác mà sau đó, chỉ trong một khoảnh khắc, những ván bài được lật ngửa và chúng tôi trở thành những người xa lạ. Buồn bả ư?  Hẳn rồi. Liệu rồi tôi có dễ dàng vượt qua được trở ngại và khó khăn này hay không? Câu trả lời luôn là có, có thể sớm hoặc muộn, nhưng rồi tôi vẫn tìm cho mình cách để đi qua những sự thất vọng và tiếp tục cuộc hành trình đi tìm những người mình có thể tin tưởng.

Trong những chặng đường tới đây, tất nhiên việc tôi bị người khác lừa là chuyện khó tránh khỏi cho dù đó là về mặt vật chất hay tinh thần, bởi tôi biết mình luôn có xu hướng tin vào người khác. Có thể có người cho rằng tôi ngốc nhưng đây là cách sống mà tôi lựa chọn. Tôi vẫn tin rằng, ở người khác, có những điều đáng để cho chúng ta tin tưởng và nếu lỡ như việc tôi làm là sai lầm ngay từ đầu, thì ít nhất ra, tôi đã đủ can đảm để đặt niềm tin ở một người nào đấy, cái cảm giác đau đáu vì không biết liệu mình có nên tin tưởng con người này hay không lúc nào cũng mệt mỏi. Có thể tôi sẽ đánh mất niềm tin nhiều lần trong đời, có thể tôi sẽ đau khổ nhiều lần trong cuộc sống, nhưng điều đó ít nhiều cũng mang lại cho tôi cảm giác mình đã học được một điều gì đó và mình thật sự đã tin tưởng ai đó. Nghĩ như vậy khiến tôi dũng cảm đối mặt với cuộc sống hơn một chút. Tin tưởng một ai đó, thật sự là một cảm giác tuyệt vời.

PS: Viết bậy bạ như vậy, cuối cùng chỉ muốn nói với riêng "bạn" rằng, hãy đừng thôi tin tưởng. Chúng ta còn một cuộc đời dài phía trước và những gì đang diễn ra, thật sự là một trải nghiệm.

[Photo of the week] Quán ven đường

Quán bánh tiêu ven đường

Tiệm (gọi là tiệm cũng không đúng, bởi quán được dựng lộ thiên và chỉ có vài cái bàn cái ghế) bán bánh tiêu, bánh bao chiên trước nhà thờ thiên chúa giáo (mé tường bên trái phía trước cổng nhà thờ) trên đường Cao Thắng thuộc phường Thanh Bình, Đà Nẵng, đối diện với trường Cao Đẳng Công Nghệ Thông Tin (nay đã là trường Đại học cao đẳng công nghệ thông tin) này đã có được 7 năm, kể từ khi tôi còn học lớp 12. Tôi không rõ hoàn cảnh gia đình của cô chủ quán lắm nhưng đủ biết nhà cô không khá giả và ít nhất có một đứa con. 

Việc buôn bán bánh mấy năm nay có vẻ thuận lợi, hầu như không có sự mất trật tự nào từ khách đến ăn bánh và đại diện nhà thờ cũng không yêu cầu cô phải chấm dứt việc buôn bán này, vậy mà cách đây một tháng đại diện ban quản lý phường xuống gặp và yêu cầu cô dẹp quán đồng thời cấm bán bất cứ cái gì tại không gian phía trước khu tường bao quanh nhà thờ. Nhiều người dân sống tại đó cũng có mặt khi đại diện trên phường xuống đưa thông báo và hầu như ai cũng khá bất bình trước sự việc này.

Mỗi lần đi ngang qua đây, thấy cô ngồi nép vào một góc trước cửa nhà của người dân, thương tình vì hoản cảnh cho cô đứng bán, tôi lại thấy chạnh lòng. Tôi lo sợ rằng liệu cô còn có thể kiếm đủ tiền để nuôi con sau khi việc buôn bán bị hạn chế vì cấm đoán như thế này? Và liệu tương lai của con cô và gia đình có bị ảnh hưởng nặng nề hay không? Nghĩ vậy, mỗi ghé ngang con đường này, dù không hề đói tôi vẫn mua giúp cô một vài cái bánh rồi sau đó cho lại người khác và chỉ có thể hy vọng rằng mọi chuyện với cô đều ổn.

Tôi thật sự nghĩ cái lý cũng nên đi đôi với cái tình, việc buôn bán của người dân nếu không làm ảnh hưởng đến người khác và cũng không có ai than phiền thì nếu cho qua được thì nên cho qua, đây cũng là việc làm phước để giúp người dân có cơ hội làm việc bằng chính sức lao đông của họ, người ta đã bán được 7 năm mà không ai đả động đến, vì sao bây giờ lại cấm? Hay có ông chủ tịch phường mới lên thay? Ngẫm mà thấy xót xa. 

Những điều tốt đẹp không mang quốc tịch

Có rất nhiều cách để làm việc tốt, mỗi người hãy làm theo cách họ thấy phù hợp nhất, và hãy để người khác làm theo cách của họ.

Có lẽ Nick Vujicic  không biết rằng cuộc viếng thăm và diễn thuyết của anh, dù dưới danh nghĩa nào đi chăng nữa, một cuộc chiến tranh luận về tinh thần dân tộc và số tiền bỏ ra để đưa anh đến Việt Nam đã nỗ ra ầm ỉ trên các trang mạng xã hội.

Người thì thở thường thượt và đặt câu hỏi tại sao những tấm gương khuyết tật của Việt Nam không được đoái hoài đến, không được truyền thông quảng bá và không được nhiều người biết đến. Có anh MC thì phân tích số tiền 32 tỷ mà công ty Hoa Sen bỏ ra để đưa sách của Nick và bản thân anh đến Việt Nam để diễn thuyết, là phí phạm như thế nào và số tiền đó có thể làm được những điều mà theo họ là có ích hơn cho những người khuyết tật của người Việt Nam. Người thì đi xa hơn và nói về "bệnh sính ngoại" của người dân Việt Nam. Nói tóm lại là họ nói rất nhiều.

Tôi biết đến Nick Vujicic trước khi sách viết về anh trở thành một hiện tượng ở Việt Nam, tôi còn biết đến Spencer West, biết đến thầy hiều trưởng Nguyễn Ngọc Ký, anh Nguyễn Công Hùng v...v... và đối với tôi, họ giữ một vị trí ngang nhau, bởi họ là minh chứng cho những điều kỳ diệu và sự tốt đẹp, và những điều tuyệt vời đó không bao giờ có quốc tịch.

Sức mạnh của ý chí

Có lẽ không ít người biết đến sự kiên chàng trai không tay, không chân Nick Vujicic với nghị lực sống mạnh mẽ đến Việt Nam để quảng bá sách và tham gia các hoạt động truyền thông bên lề gần đây. Tất nhiên tôi ngưỡng mộ nghị lực sống và những thành công của người đàn ông này. Sự hiện diện của anh là một minh chứng rõ ràng cho sức mạnh vĩ đại của tinh thần và ý chí.

Tuy nhiên, đây không phải là bài viết nói về Nick Vujicic. Người tôi muốn nói đến ở đây là Spencer West, một vận động viên leo núi không chân. Nếu so sánh với Nick Vujicic thì Spencer vẫn còn may mắn hơn rất nhiều khi còn có hai tay, nhưng điều đó không có nghĩa là anh kém bất hạnh hơn. Thế nhưng hai người đàn ông này có một điểm chung là sức mạnh tinh thần và ý chí mạnh mẽ. Nếu Nick truyền cảm hứng của mình thông qua những buổi diễn thuyết và sự hiện diện của anh trên cuộc đời thì Spencer lại thể hiện điều đó thông qua những chuyến hành trình leo núi của mình cùng những vận động viên leo núi hoàn toàn lành lặn và khỏe mạnh.  Qua những hoạt động này, Spencer đã vận động quyên góp được hơn $500,000 cho các dự án cứu trợ nạn nhân hạn hán và thiếu nước sạch tại Kenya.

Tôi biết đến Spencer West lần đầu tiên thông qua lyric MV của nữ ca sỹ người Canada Nelly Furtado nhằm quảng bá cho dự án của Spencer cũng như đĩa đơn Spirit Indestructible của Nelly. Chỉ trong vòng mấy phút ngắn ngủi, những khó khăn và sự cố gắng của Spencer được thể hiện trước mắt người xem và gây được ấn tượng cực kỳ sâu sắc. Lúc anh đặt chân đến đích vào cuối video cũng là lúc cảm xúc trong tôi vỡ òa.  Quảng thời gian ghi hình cho video là lúc anh đang thực hiện chặng đường leo đỉnh núi Kilimanjaro để kêu gọi mọi người quan tâm đến dự án nước sạch cho châu Phi.

Điều khiến tôi ngưỡng mộ nhất ở Spencer chính là việc anh quyết định tham gia chặng đường leo núi cùng cái vận động viên bình thường khác. Trong quá trình thực hiện chuyến hành trình của mình anh luốn cố gắng đuổi kịp các bạn đồng hành và cư xử như mình là một thành viên hoàn toàn bình thường của đoàn leo núi. Tất nhiên vẫn có khá nhiều sự giúp đỡ được dành cho anh, nhưng tất cả mọi người trong đoàn đều phải nể phục trước khả năng chịu đựng và tinh thần của Spencer.

Spencer West là niềm cảm hứng và là một nguồn động viên tinh thần to lớn cho bản thân tôi khi cảm thấy chán chường với cuộc sống. Nhìn vào những chặng đường núi anh đi qua, những công sức và nỗ lực anh bỏ ra, thật khó mà nói rằng cuộc đời này có những khó khăn và trở ngại mà con người không thể vượt qua.

Bạn có thể ủng hộ Spencer West cùng những dự án của anh thông qua các địa chỉ sau:

http://www.freethechildren.com/redefinepossible
http://www.metowe.com/speakers-bureau/view-all-speakers/spencer-west/
https://www.facebook.com/Spencer2TheWest

Món nợ của các bậc nhà giáo

Tôi muốn viết một cái gì đó vui vẻ về quyển sách Trời hôm ấy không có gì đặc biệt của Phan An nhưng có một số thứ đập vào mắt khiến dự định thay đổi, thôi đành có thêm chút gì đó đắng chát cho ngày hôm nay vậy.

Trong những ngày nóng nực của tiết trời mùa hè dường như cái gì cũng khiến mọi thứ như nằm trên lửa, từ bầu không khí của thiên nhiên cho đến hầm bà lằng các thứ khí khác từ đời thực cho đến đời ảo. Tất nhiên không thể bỏ qua tin tức nóng hổi, mà hình như một đại bộ phận không nhỏ các thành viên của mạng xã hội, những con người "yêu nước" và các thành phần khác đều quan tâm, về một phiên tòa nho nhỏ tại một thành phố nho nhỏ trên một cái đất nước cũng nho nhỏ nốt. Một bản án 6 năm và 10 năm được đưa ra lại càng làm cho tình hình nóng dần lên. Và một loạt những trò lố với tagline "Hồ Chí Minh sống mãi trong em", cùng với việc cộng thêm cho bác 50 năm tuổi.

Ở đây tôi không có nhu cầu bàn về các vấn đề yêu hay ghét chế độ, tôi cũng không bàn về các quan điểm chính trị hay các vấn đề có liên quan đến chính trị. Câu hỏi tôi đặt ra với bản thân mình trong tình huống này là biết tin vào bên nào? Điều này nói ra thì không hề quá ngạc nhiên bởi chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà thông tin thì đầy rẩy nhưng thực chất cũng như là chẳng có gì bởi các nguồn tin thì nhiều chiều mà tính xác thực thì không có ai kiểm chứng hay khẳng định, ngoài chính bản thân người đọc. Điều này dẫn đến một sự hồ nghi và hoang mang rất lớn. Tôi vốn không thích sự hồ nghi và bực bội với những gì gây hoang mang nên đối với những chủ đề không hứng thú tôi chọn cách thức bỏ qua, không quan tâm đến. Tôi không rõ những người khác trong trường hợp tương tự sẽ hành xử thế nào? Lờ đi hay tìm hiểu đến cùng?

Suy nghĩ này dẫn tôi đến hai câu hỏi lớn:

1. Nếu lờ đi như vậy, liệu nó sẽ trở thành một thói quen khiến con người bỏ qua những gì mơ hồ và gây hoang mang, cho dù đó là những vấn đề quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến đời sống của mình? Về lâu về dài chúng ta sẽ mặc định chấp nhận những điều mơ hồ đó và bị nó chi phối?

2. Nếu tìm hiểu đến cùng thì giữa những nguồn thông tin trái chiều như vậy và chỉ có bản thân chúng ta quyết định đâu là thông tin chúng ta có thể tin tưởng thì như vậy có quá mạo hiểm? Một nguồn thông tin sai có thể dẫn đến những cách nghĩ sai lệch và hệ quả của nó có thể lớn hơn những gì mà chúng ta tưởng tượng.

Ở hai câu hỏi trên, tôi nghĩ mỗi người sẽ có cho riêng mình một câu trả lời và chúng không hẳn là giống nhau. Nhưng dù câu trả lời như thế nào, để có thể giải quyết những vấn đề mà câu hỏi trên đặt ra, tôi nghĩ chúng ta cần có cho mình một kỹ năng biện chứng và một đầu óc đủ độc lập để quyết định cái gì là tốt cho mình. Và đây là điều tôi cảm thấy các bậc nhà giáo ở Việt Nam đã nợ các thế hệ học trò của mình rất là nhiều. Tôi không bàn về cơ cấu và hệ thống giáo dục của Việt Nam tệ thế nào ở đây, tôi cũng không bàn về những đợt cải cách thiếu khoa học và những căn bệnh thành tích cố hữu. Tôi không bàn về những gì thuộc về vai trò của hệ thống và tổ chức. Điều tôi muốn nói đến trong bài viết này là về vai trò của người thầy trong việc xây dựng nên khả năng tư duy biện chứng và cách nhìn nhận vấn đề một cách độc lập ở học sinh, những người được gọi là thế hệ tương lai của đất nước.

Trong những năm tháng dài ngồi trên ghế nhà trường và có người thân trong gia đình làm nghề gõ đầu trẻ, tôi hiểu được nổi vất vả của những người giáo viên khi họ phải chạy đua với cuộc sống mưu sinh hằng ngày cũng như phải chạy đua với căn bệnh thành tích của ngành, nhưng điều đó không có nghĩa là họ được phép đi ngược lại nghĩa vụ thiêng liêng của một người giáo viên là truyền đạt kiến thức và dạy dỗ học trò phải biết cách suy nghĩ chứ không phải là sao chép. Theo cách nghĩ của cá nhân tôi, nghề giáo là một ngành nghề cao quý mà ở đó người giáo viên là người thắp lửa và truyền đạt cho học viên niềm đam mê học tập cũng như cách thức tự mình tìm tòi nghiên cứu nguồn kiến thức vô hạn. Một người thầy giỏi không phải là người dạy tất cả mà là người biết làm thế nào để học sinh có thể tự mình tìm kiếm những kiến thức quý giá. Ở đây, trong trường hợp mà tôi muốn đề cập đến là cách suy nghĩ độc lập trước một vấn đề ở học viên, điều dường như không được giáo viên dạy trong 12 năm đi học của đời học sinh. Học sinh không được khuyến khích để nói lên quan điểm của mình trước một vấn đề nào đó trong quá trình giảng dạy của giáo viên. Học sinh không được chỉ bảo cách thức suy nghĩ theo cách hiểu của mình trước một bài thơ hay một tác phẩm văn học và học sinh cũng không được dạy cách thức đối diện với những luồng thông tin trái chiều và cách tự vấn bản thân xem mức độ đáng tin cậy của những nguồn thông tin ấy là như thế nào.

Tôi nhớ  vào năm tôi học lớp 11, khi tôi giơ tay xin phát biểu ý kiến về một đoạn thơ (trong một bài thơ nào đó mà tôi cũng quên mất tên) và hoàn toàn không có trong sách, lúc này cũng đã gần hết tiết và các bạn ngồi cạnh tôi đã tỏ ra khá khó chịu khi tôi đứng lên đặt câu hỏi với thầy giáo để giờ dạy tiếp tục. Bản thân thầy dạy Văn của tôi cũng khá lúng túng trước câu hỏi trên và câu trả lời tôi nhận được cũng khá là chung chung và tôi hầu như không thỏa mãn với những gì mình nhận được. Điều này để lại cho tôi một ấn tượng sâu sắc và từ đó tôi không bao giờ tìm đến giáo viên cho những câu hỏi của mình, tôi tìm đến thư viện và sách và tự quyết định rằng những gì mình thắc mắc là phù hợp hay không phù hợp. Điều này nói nên rằng các nhà giáo cũng không chuẩn bị cho mình một kiến thức đủ tốt để có thể chỉ cho học sinh của mình những cách nhìn nhận rộng lớn hơn, khác biệt hơn và tạo ra sự phấn khích và niềm đao mê tìm tòi trong lòng học sinh. Mưu cầu về một cuộc sống no đủ khiến một nhà giáo phải tất bật dạy thêm và không dốc hết công sức cho lớp học chính quy có thể được tôi bỏ qua và thông cảm, những áp lực về mặt thành tích và số lượng học sinh một lớp quá đông cho một giáo viên quan tâm đến từng học viên cũng có thể làm tôi thông cảm; nhưng sự thiếu lửa và thờ ơ với những con người trẻ tuổi đang cần được dạy dỗ về tính định hướng và sự tự suy là không thể chấp nhận đối với những người được mệnh danh là người "mở đường". Trong suy nghĩ của tôi, nếu đã không thể truyền đạt được những gì tốt đẹp mà học sinh cần, anh tốt nhất là không nên trở thành nhà giáo. Đó cũng là lý do tôi từ chối lời đề nghị ở lại làm giảng viên tại trường Đại học mà tôi tốt nghiệp bởi trong thâm tâm tôi biết rằng mình không phải là người có thể truyền đạt và dạy người khác những gì họ cần.

Chúng ta có thể thấy được một hệ quả to lớn trước mắt mà các bậc nhà giáo đã để lại là một bộ phận lớn các bạn trẻ không thể tự suy nghĩ cho riêng mình, họ hùa vào đám đông bởi họ nghĩ rằng những gì nhiều người tin và cho là đúng thì nó là đúng. Họ không tự phân biệt và chọn cho mình một cách nghĩ đúng và hơn hết là họ không xây dựng được tính tự phê bình bản thân và từ đó không thông cảm hay có một cách nghĩ đúng về những lời góp ý hoặc nhận xét từ người khác. Chúng ta cũng đã có một loạt những người trẻ tuổi bị nhào nặn đến mức không thể phân biệt được các giá trị của các tác phẩm văn học nếu không đươc người khác chỉ ra cho. Đến cả cách tư duy cho chính bản thân mình họ còn không làm được thì làm sao có thể hy vọng họ sẽ hiểu và thông cảm cho những người khác? Và trách nhiệm thuộc về ai? Bản thân họ hay những người làm nghề giáo?

Tôi cảm thấy bức ảnh trên rất thú vị, họ đều là thành phần của một thế hệ mới và họ có cho mình hai cách suy nghĩ khác nhau với những hành động khác nhau. Họ đều là một thành phần của một "sự thúc đẩy" mới cho đất nước này nhưng dường như cả hai đều đi theo hai hướng, không mấy thực sự tốt đẹp và có tương lai. Tất nhiên tôi không vơ đũa cả nắm vì còn rất rất nhiều bạn trẻ tài giỏi ở ngoài kia. Nhưng thật sự, nhìn vào bức ảnh trên tôi không thể tránh khỏi một cảm giác "châm biếm" đầy nghịch lý xâm chiếm bản thân mình. Nó như là một sự tiếc nuối trước những gì đang diễn ra và mình chỉ có thể bất lực đứng nhìn những dòng chuyển động ấy. Vâng, một lần nữa, chủ tịch Hồ Chí Minh sống mãi, nếu được, để chứng kiến những dòng chuyển động này, thật mỉa mai thay!

Đối với tôi, 6 năm hay 10 năm, thuộc về phe phái nào đều không quan trọng. Điều quan trọng là họ có được cho mình một cách nhìn nhận vấn đề riêng và họ tin tưởng vào điều đó cho dù kết quả cuối cùng có hơi tàn khốc đối với quảng đời tuổi trẻ phía trước. Niềm tin đôi lúc cần phải trả một cái giá, nhưng nếu được chuẩn bị tốt hơn, cái giá chúng ta phải bỏ ra sẽ không quá khắc nghiệt và đắt đỏ như vậy.

Mẹ tôi và 6 lời khuyên về Internet

Kỷ nguyên của Internet bắt đầu khi mà tôi vẫn còn là một đứa trẻ thò lò mũi chưa sạch, tất nhiên trong thời buổi đói ăn mà tôi được nuôi lớn, mẹ tôi không có bất kỳ khái niệm nào về thời đại công nghệ số đang đến và những ảnh hưởng của nó lên xã hội và đặc biệt là đến tôi.

Nhưng có lẽ bản thân bà cũng không biết rằng bà đã dạy tôi rất nhiều điều bổ ích để có thể sống sót trong kỷ nguyên số  chỉ đơn giản từ những bài học trong cuộc sống hằng ngày được truyền từ đời này sang đời khác của bà.

Dưới đây là sáu bài học tôi học được từ mẹ của mình để trở thành một công dân của thời đại số:

1. "Nếu con không biết phải nói gì cho tử tế thì tốt nhất là đừng nói gì cả"

Sống trong xã hội online của kỷ nguyên công nghệ thông tin này tôi phải xử lý khá nhiều thông tin, đọc những bài viết và cả những bình luận của những công dân mạng khác, tôi khẳng định đây là lời khuyên quý giá nhất mà tôi nhận được từ mẹ của mình cho dù bà không hề biết gì về internet. Những công kích cá nhân không dựa trên bất kỳ một dẫn chứng nào với những lời lẽ thô tục, hay tệ hơn là cả một đám đông cùng nhau bắt nạt và ngược đãi một cá nhân trên internet bằng những bình luận hiểm ác có thể dẫn đến những bi kịch đau lòng. Chúng ta vẫn nhớ về những trường hợp các bạn trẻ trong độ tuổi vị thành niên đã phải kết liễu cuộc sống của mình vì những bình luận ác ý như thế này. Tôi luôn nhớ lời dặn này khi trả lời một bài viết hay đăng một comment mình nào đó của mình trên mạng xã hội. Nếu thật sự không thể nói một điều gì đó lịch sự và tử tế, tôi sẽ cố gắng hết mình để không cất lên tiếng nói làm đau lòng người khác.

2. "Con nhớ tìm hiểu thật kỹ trước khi làm điều gì đó"
 

Mẹ tôi thường nhắc nhở tôi như vậy khi yêu cầu tôi làm bài tập về nhà hay quyết định một điều gì đó, cho dù tôi là một đứa trẻ hay là một người đàn ông trưởng thành. Đối với Internet, đây là lời khuyên vô cùng hữu ích bởi trong thế giới số rộng lớn kia có rất nhiều thông tin trái chiều mà chúng ta không thể nhận biết là đúng sai ngay lần đầu tiên. Để là một công dân mạng tốt, chúng ta nên tìm hiểu thật kỹ nguồn gốc của thông tin, đâu là nguồn trích dẫn đáng tin cậy và đó là thông tin đúng hay sai về một vấn đề, cá nhân hay tổ chức nào đó trước khi chia sẻ nguồn thông tin này đến những người chúng ta quen biết hoặc đến với toàn thế giới trong cộng đồng mạng của mình.

3. "Hãy nhìn vào mắt người khác khi con nói chuyện với họ"

Đối với Internet, câu nói của mẹ tôi có thể được hiểu rằng "hãy lắng nghe người khác khi họ đang nói". Sự phát triển của mạng xã hội cho phép chúng ta cập nhật thông tin, trạng thái, hình ảnh hay phát sóng video của mình một cách nhanh nhất, ở bất kỳ địa điểm nào và bất kỳ thời gian nào chúng ta muốn; nhưng như vậy không có nghĩa chúng ta cho phép mình mù quáng đăng tải những gì mình thích. Hãy dừng lại một chút và lắng nghe phản hồi hoặc ý kiến từ những người mà chúng ta chia sẻ thông tin, hình ảnh hoặc video. Cho dù chúng ta đang ở trong một cộng động trực tuyến nhưng điều đó không hề ngăn chặn sự tương tác hai chiều để tăng chữ tín và lòng tin cậy lẫn nhau khi chúng ta chia sẽ một nội dung số nào đó. Hãy cho người khác chúng ta đang thật sự lắng nghe những gì mà họ nói.

4. "Đừng bao giờ đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài"

Mẹ tôi liên tục lặp đi lặp lại điều này với tôi trong cuộc sống hằng ngày và tôi nhận ra rằng điều này hoàn toàn đúng đối với mạng xã hội và thế giới số. Internet cho phép người dùng tìm kiếm những gì hoàn hảo nhất của bản thân và khoe nó ra trước toàn thế giới với những bức ảnh đại diện đẹp lung linh hay những dòng status, những entry thú vị về cuộc sống hiện tại; nhưng những điều đó không hoàn toàn phản ánh chính xác con người thật sự của chúng ta trong cuộc sống thực tại. Thật dễ dàng khi chỉ chia sẻ những hình ảnh đẹp hay những nội dung tích cực trên mạng internet, nhưng chúng ta nên nhớ rằng ai cũng có một cuộc đời thật ngoài kia trước khi họ đưa nó lên internet và không phải điều gì thực tế cũng giống như những gì được đăng tải trên mạng.

5. "Cẩn thận với lời ăn tiếng nói"

Thế giới vốn đã rộng lớn và ở một khía cạnh nào đó Internet còn thật sự vĩ đại hơn nhiều. Mẹ tôi luôn yêu cầu tôi phải cẩn thận trong lời ăn tiếng nói của mình khi giao tiếp với xã hội, tránh chửi thề và sử dụng từ ngữ thô tục hoặc không phù hợp với hoàn cảnh. Trong thế giới số, chúng ta thường không biết chính xác mình đang nói chuyện với ai và người khác có thể cảm thấy bị xúc phạm như thế nào với một số từ ngữ mà chúng ta dùng. Chính vì vậy, tôi cảm thấy rằng thật sự cần thiết khi chúng ta chọn lựa từ ngữ của mình ở trên mạng để giao tiếp với người khác một cách khôn khéo và phù hợp nhất có thể.

6. "Bạn con làm gì thì con phải làm y như vậy sao?" 

Đây là bài học quan trọng nhất mà tôi luôn ghi nhớ. Cho dù ở đời thực hay trên internet, điều quan trọng vẫn là "thành thực với chính bản thân mình". Chúng ta cần cố gắng giữ cho mình một thương hiệu cá nhân riêng, một tiếng nói riêng. Trong mạng xã hội, những trạng thái tinh thần thường gây hiệu ứng tác động lên đám đông một cách rộng rãi và mạnh mẽ, chúng ta được tiếp xúc với những tin tức nóng hổi ngay tức thời và điều đó đòi hỏi mỗi người một sự tỉnh táo và tránh bị cuốn theo những cơn bão thông tin mà bản thân vẫn chưa định hình và hiểu một cách thấu đáo.

Tóm lại, chẳng cần phải học đâu xa, thậm chí những điều bình thường từ một bà nội trợ cũng có thể dạy chúng ta rất nhiều điều về cuộc sống, thực hay ảo. Những kinh nghiệm được đúc kết, luôn là những gì đáng quý và trân trọng.

(Nguồn từ Mashable, có được tinh chỉnh cho phù hợp với bản thân tôi) 

[Tập Viết] Lựa chọn

Thi thoảng, giữa những bộn bề công việc hay giữa những lúc cảm thấy cuộc sống của mình đang ở trong một guồng quay gấp gáp, tôi dừng lại và suy nghĩ về những sự lựa chọn. Tôi tự hỏi con người sinh ra là đã có sẵn những lựa chọn đang chờ đợi, hay đến một thời điểm nào đó bản thân phải tự quyết định đâu là chọn lựa của mình?

Trong một lúc ngồi nhìn bâng quơ tại một quán cà phê quen thuộc, tôi bất chợt đưa ánh nhìn của mình về chiếc tivi đang chiếu một bộ phim hành động Hollywood, một phim gì đấy của Arnold Schwarzenegger. Tôi nhớ mình đã từng xem bộ phim này trước đây, nhưng chịu không thể nhớ được tựa đề của nó. Phim hình như kể về chuyện nhân bản vô tính con người thì phải. Tôi cứ lơ đểnh nhìn bộ phim diễn ra mà không thật sự chú tâm vào nó, tuy nhiên tôi chợt bắt gặp một câu thoại trong phim và câu thoại đó chợt lôi thẳng tôi về thực tại và cứ thế lẫn quẩn trong đầu tôi  mãi, mà thậm chí đến bây giờ nó vẫn không dứt ra khỏi. Câu thoại là của một nhà đầu tư cho công trình nghiên cứu nhân bản vô tính con người, ông ta đưa ra lý lẽ của việc nên thông qua việc cho tiến hành nhân bản vô tính này. Luận điểm được ông ta sử dụng để bảo vệ cho quyết định và hành động của mình như sau: giả sử bậc phụ huynh của gia đình nào đó chỉ có duy nhất một người con, người mà họ hết mực yêu thương trong cuộc đời này, bỗng chốc có một ngày nằm liệt giường, chờ từng ngày để được chết vì bệnh ung thư não. Không cần phải nói chúng ta cũng có thể hình dung được rằng những bậc cha mẹ đó sẽ phải chịu đau khổ nhường nào khi ngày qua ngày phải chứng kiến đứa con rứt ruột đẻ ra của mình chống chọi trong vô vọng với cái chết. Lúc này, theo lời nhà đầu tư đó, cách duy nhất để cứu đứa con của gia đình ấy, chính là nhân bản con người. Bằng cách tạo ra một bản sao hoàn hảo, "bản gốc" sẽ được cứu sống bởi sự hy sinh của "bản sao". Nói cách khác, họ tạo ra một con người để làm vật hy sinh cho một con người khác. Đó là mục đích cuối cùng của việc nhân bản vô tính. Dẫu biết đó chỉ là một bộ phim giải trí nhưng tôi cũng không tránh khỏi rùng mình bởi ý nghĩ và mục đích của việc nhân bản vô tính đó.

Tôi tự hỏi, giả sử tôi là người cha của gia đình bất hạnh ấy, và bác sỹ đến trước mặt tôi mà nói rằng phương án nhân bản vô tính trên là con đường duy nhất để cứu lấy đứa con tội nghiệp đang chờ chết của tôi. Tôi phải quyết định thế nào đây? Một bên là tình cảm lớn lao dành cho hình hài bé bỏng mà cả cuộc đời tôi yêu thương, một bên là đạo đức và lý trí của phần "người" trong tôi. Làm sao có thể xuống tay lấy đi bộ não của một con người, cho dù đó là sản phẩm của một quá trình nhân bản từ chính những tế bào của con cái mình. Có là người nhân bản, thì họ vẫn có cảm xúc, có tình cảm, có nỗi đau, làm sao có thể cho họ một sự sống để rồi sau đó lấy nó đi một cách thật tàn bạo. Làm sao họ có thể tự nguyện hiến dâng sinh mạng mình cho một người mà họ không hề quen biết cho dù họ được tạo ra từ tế bào của người ấy đi chăng nữa. Còn người khác thú vật ở điểm chúng ta có tình cảm, có suy nghĩ và có nền tảng đạo đức. Tuy nhiên, đó là những phạm trù luôn đấu đá lẫn nhau khi chúng ta cần phải quyết định một chuyện gì đó thật sự quan trọng. Tình cảm luôn làm đầu óc chúng ta suy nghĩ thật không rõ ràng, lý trí luôn chống đỡ không mệt mỏi với những ký ức tràn ngập yêu thương và nền tảng đạo đức luôn làm trái tim phải đau khổ vì những suy nghĩ mà chúng ta biết chắc chắn rằng một khi đã làm hành động gì đấy ảnh hưởng đến những “thành trì đạo đức” mà chúng ta tin tưởng sẽ khiến lương tri của chúng ta hối hận cả một đời. Có người nói“không có gì đẹp đẽ bằng con người và cũng không có gì kinh khủng hơn con người”, quả thật câu nói đó thật sự đúng trong những trường hợp như thế này. Đôi lúc tôi cũng không thể tưởng tượng được là tại sao cùng một lúc con người có thể tạo ra những điều cực kỳ tốt đẹp để rồi sau đó lại gây ra những lỗ hổng không bao giờ lấp đầy trên dòng lịch sử nhân loại, quả thật là kỳ diệu, kinh khủng nhưng kỳ diệu.

Trở lại với suy nghĩ trên, tôi biết rõ mình sẽ phải đối diện với một cuộc tranh đấu tư tưởng mà cho dù lý trí hay tình cảm chiến thắng, người chịu đau khổ vẫn chỉ có bản thân tôi mà thôi. Một bên là niềm hạnh phúc vì đã cứu được "giọt máu" của mình, một bên là sự ảm ảnh bới tính thú vật và tính sát nhân trong quyết định có thể ám ảnh cả cuộc đời còn lại của tôi. Có quá nhiều mâu thuẫn cùng một lúc xảy ra, có quá nhiều điều đáng sợ có thể được thực hiện.
Tiếp nối sau đó còn là cảm giác lo sợ, lo sợ chính đứa con của mình sẽ phát hiện ra việc làm kinh khủng của cha , rồi lo sợ từ đó nó sẽ không còn yêu thương con người nữa. Nhưng cuối cùng thì, tôi vẫn phải tiến lên để mà đưa ra quyết định cuối cùng, đau khổ đấy nhưng đó là việc phải làm và đó là lựa chọn của riêng mình tôi để quyết định. Tôi đã có trong đầu lựa chọn của mình và điều đó khiến tôi sợ hãi.

Tôi từng mơ tưởng rằng khi lâm vào một tình thế nào đó để phải ra quyết định và cân nhắc những chọn lựa, tôi sẽ cố chọn giải pháp để mình không bao giờ phải hối tiếc. Nhưng cuộc sống thật ra không bao giờ dễ dàng như vậy, lựa chọn nào rồi cũng sẽ làm chúng ta hối tiếc khi nhìn lại những quyết định mình đã đưa ra, cái chính là chúng ta có quên đi được sự hối tiếc để mà tiếp tục sống và thực hiện những chọn lựa khác nhau này hay không mà thôi. Có quá nhiều lựa chọn, chưa bao giờ là một điều tốt.

PS: Sáng nay đọc tin tức về Nguyễn Phương Uyên bị tù 6 năm, cảm thấy chạnh lòng, âu đó cũng là lựa chọn của em, nhưng cái giá phải trả cho nó thì thật sự là quá đắt.

[Tập viết] Tình yêu là gì?

Trong một đêm không ngủ được, tôi vô thức đọc lại những note, entry tôi đã từng viết trên Facebook, trên blog cá nhân và cả trên Tumblr, tôi chợt nhận ra một điều, tuổi 22 của tôi thường xoay quanh những câu chữ về tình yêu đôi lứa. Tuổi 23 của tôi là những dòng tâm sự bí ẩn đến mức mà giờ đọc lại tôi cũng chả hiểu. Vậy còn tuổi 24 này thì sao? Và cũng chẳng còn bao lâu nữa tôi cũng sẽ bước qua tuổi 25, cái tuổi đánh dấu một phần ba đoạn đường của một đời người (ấy là nếu tôi sống đến năm 75 tuổi), đến lúc đó tôi sẽ suy nghĩ như thế nào? Về tình yêu.

Cũng đã hơn một năm nay, tôi không đặt cho mình những câu hỏi về thứ tình cảm mà cả nhân loại tôn thờ, tôi không nghĩ nhiều tình cảm lứa đôi, trừ cái note nhắn nhít tôi viết để chọc ghẹo bạn bè trên Facebook, dường như tôi đã lờ đi những gì liên quan đến chữ YÊU. Trông thoáng chốc, tôi buộc mình phải suy nghĩ về nó, hy vọng tìm lại được những cảm xúc mãnh liệt mà tôi từng cảm nhận được. Việc này, giống như một quá trình cố gắng tìm lại vị giác của một món đồ ăn ngon mà đã lâu rồi không ăn lại, tưởng chừng như đơn giản, nhưng tìm mãi thế nào cũng không chính xác.

Tuổi 22 của tôi, tình yêu là sự mãnh liệt. Tôi vội vã, tôi hấp tấp và tôi như một kẻ chông chênh. Đối với tôi, yêu là cảm nhận bằng cảm xúc, là thật với chính mình và với người khác. Yêu là sự vỗ về ngọt ngào, những câu nói thì thầm, những cái ôm siết chặt, những giọt nước mắt đến tê tái và cả những cái nhìn đến lạnh buốt. Tuổi 22 của tôi, yêu là cả một sự ích kỷ, là sở hữu và là tất cả những gì chỉ thuộc về tôi và của tôi. Tôi căm ghét những ai nói rằng nếu yêu ai đó thật lòng thì dù có chia tay cũng sẽ cảm thấy hạnh phúc nếu người ta yêu hạnh phúc. Tôi, tự đào hố, chôn tình yêu của mình.

Tuổi 23 của tôi, tình yêu là sự tự do, là không ràng buộc và mong muốn được là chính mình. Yêu đối với tôi trở thành một trải nghiệm dưới những hình thức khác nhau. Những cái ôm, những lời hứa và cả những nụ hôn đã không còn "vị" như trước đây. Theo một cách hiểu nào đó, đã trở nên quen thuộc. Tôi đã biết phải làm gì với tình yêu, tôi đã biết phải kiên nhẫn nhưng tôi cũng biết phải tránh bị tổn thương như thế nào. Tình yêu, như ngọn lửa leo lắt, chưa tàn nhưng không thể bùng cháy trở lại. Tôi, tự đẩy tình yêu của mình đi xa.

Vậy bây giờ thì sao? Tình yêu với tôi là gì? Tôi thường cố gắng lờ đi những câu hỏi này. Tôi cố gắng sống một cách bản năng nhất nhưng cũng tìm cách che dấu đi những gì mình cảm nhận, bởi đơn giản, tôi nhận ra, tình yêu, rốt cuộc cũng chỉ có thể tự mình cảm nhận, dù ngọt  ngào hạnh phúc hay đắng chát khổ đau, thì vẫn là một trải nghiệm đẹp. Tình yêu giúp tôi trưởng thành và hàn gắn nỗi đau. Đôi lúc tôi lạc lối, nhưng nghĩ về những kỷ niệm và trải nghiệm đó giúp tôi vững tin hơn trên đoạn đường đời của mình.

Tuổi 25 của tôi, tình yêu của tôi, mọi thứ rồi sẽ khác. Còn khác thế nào thì tôi cũng không trả lời được.

Tôi viết gì khi viết về mẹ

1. 

Hôm nay là Chủ Nhật, ngày 12 tháng 5 năm 2013. Đối với toàn thế giới, hôm nay là Ngày Của Mẹ. Đối với gia đình tôi, hôm nay là ngày tròn 16 năm ngày ba tôi qua đời. Tôi chợt cảm thấy cuộc sống thật có quá nhiều điều trùng hợp thú vị. Rốt cuộc, dù đã thuộc về hai thế giới khác nhau, ba mẹ tôi cũng có chung một ngày của riêng mình, cứ như họ vẫn còn có một mối liên hệ nào đấy. Cũng như những đứa con trên toàn thế giới, tôi mua cho mẹ mình một ổ bánh (tôi không mua hoa vì biết bà vốn không thích phung phí tiền bạc vào những bông hoa), cũng ôm mẹ một cái và cố gắng thốt ra cái câu "Con thương mẹ" một cách ngại ngùng. Tất nhiên, những hành động trên ngoài xuất phát từ sâu trong trái tim bởi ý nghĩ muốn làm một cái gì đó khác biệt so với nhịp sinh hoạt thường ngày của gia đình, nó còn có một chút gì đó chạy theo phong trào và tôi nghĩ điều đó cũng không có gì xấu cho lắm, phải không? Nghĩ lại một chút, cuối cùng tôi muốn kết thúc ngày hôm nay bằng cách viết một cái gì đó về mẹ, người phụ nữ đã dạy tôi tất cả những gì tôi nghĩ là cần thiết cho cuộc sống này. 

2.

Tôi nhớ đã từng đọc một câu truyện ngắn trên báo Hoa Học Trò cách đây đã rất rất lâu. Trong câu truyện được đăng báo, tác giả tả về một giờ học tập làm văn, trong đó giáo viên cho một đề văn miêu tả về mẹ. Có một vài tiếng phàn nàn của các bạn học sinh vì trật tủ và có bạn nói không biết phải viết cái gì về mẹ cả, chính điều này đã làm tác giả buồn và viết ra một câu truyện ngắn. Tóm lại là tôi cũng chỉ nhớ có từng đó và thật tình tôi cũng khó mà trách bạn học sinh nào đó ở trên đã nói không biết phải viết cái gì về mẹ, bản thân tôi có thể dễ dàng vung bút viết về những chuyện, những con người ở tận đâu đâu, thậm chí là ở đâu đó cách đất nước này nửa vòng trái đất, vậy mà để viết ra một đoạn văn đàng hoàng tử tế về mẹ của mình cũng khiến tôi đôi lúc cảm thấy bất lực. Mỗi khi nghĩ về mẹ của mình, những hình ảnh về quá khứ, cảm xúc về tình mẫu tử luôn làm tôi cảm thấy mình khó mà tìm được một từ ngữ nào thích hợp để miêu tả về những gì mẹ đã làm cho mình. Và hôm nay, trong ngày dành cho mẹ, tôi cố gắng hết sức mình để viết ra một cái gì đó để dành cho bà cho dù bà sẽ không bao giờ đọc được, bởi xét trên một phương diện nào đó, viết  có lẽ là cách duy nhất tôi biết để thể hiện tình cảm của mình.

Để bắt đầu, tôi phải nói rằng mẹ tôi là một người phụ nữ mạnh mẽ và quyết đoán, nếu nghĩ về một hình mẫu phương Tây nào để so sánh, tôi thường liên tưởng nét tính cách của mẹ mình có phần nào đó hao hao cố thủ tướng nước Anh - Margaret Thatcher; tất nhiên là chỉ hao hao phần nào đó theo quan điểm của tôi. Có thể một số người quen biết tôi ngoài đời sẽ cho rằng bởi ba tôi qua đời sớm và một mình bà phải nuôi hai đứa con nên mẹ tôi bắt buộc phải trở thành một người phụ nữ mạnh mẽ và độc lập. Điều đó hoàn toàn không đúng. Qua những gì tôi được nghe kể lại từ mẹ và từ những người cậu, mợ trong gia đình, ngay từ nhỏ mẹ của tôi đã là một cô bé có cá tính. Từ năm lên 4 tuổi bà đã phải lãnh trách nhiệm trông nom cậu út trong nhà ngoại của tôi, năm 6 tuổi bà phải ra Huế để trông nom cho anh họ tôi để dì tôi lúc đó là vợ của một đại tá của Việt Nam Cộng Hòa. Ở ngoài Huế, không có ai chăm lo, đã có lúc bà sốt rất cao và nằm trên chiếc xích đu trong vườn nhà, cậu tôi từ Sài Gòn vào chơi thấy vậy thì vô cùng bực mình và bế thẳng bà trở về Đà Nẵng. Bà đã phải sống tự lập ngay từ khi còn nhỏ bới lúc đó gia đình ngoại tôi nghèo. 

Cách mạng về, ông ngoại tôi trắng tay cho dù trước đây cũng không có nhiều của ăn của để gì, bởi tiền bạc và vàng gởi trong ngân hàng đã mất sạch và không còn chút giá trị dưới chế độ  mới.  Bởi nghèo và vốn tính nghiêm khắc thường thấy của người Huế, ông ngoại tôi trở nên xa cách và hằn học với con cái, đặc biệt là với những người con gái. Năm 11 tuổi mẹ tôi đã phải đi phụ bán nước mía cùng dì tôi. Năm 12 tuổi ông ngoại không cho bà đến trường để ở nhà phụ giúp gia đình. Cả cuộc đời bà, có lẽ chỉ được 3 năm chính thức ngồi ghế nhà trường. Năm 13 tuổi, mùa hè bà tự đẩy xe nước mía ra đầu xóm để bán, các khoản thời gian khác thì phụ bà ngoại buôn bán ngoài biển Thanh Bình, một cái vịnh của thành phố Đà Nẵng. Đây cũng là khoản thời gian mà bà gặp ba tôi lần đầu tiên, tuy nhiên cuộc chạm trán này lại không để lại ấn tượng tốt đẹp gì trong tâm trí bà. Ba tôi vốn là bạn của cậu tôi, hai người thường xuyên cãi vã nhau vì những lý do trẻ con vặt vãnh, một hôm vì bực mình cậu tôi mà ba tôi đã cầm một cục đá ném bể tủ kính bán thuốc lá của mẹ tôi. Tối hôm đó, mẹ tôi đã bị ông ngoại cho ăn một trận đòn nhừ tử vì đã không giữ gìn tủ thuốc. Tất nhiên bà rất là ức và không tiết lời tổng xỉ vả ba tôi, và bà thề rằng từ đó về sau sẽ không bao giờ nói một lời với "thằng khốn" đó. Vậy mà năm bà 25 tuổi, bà đã lấy người bà từng gọi là thằng khốn đó làm chồng, duyên nợ cuộc đời quả thật thú vị, nhưng đó lại là một câu chuyện khác mà tôi hy vọng có thể chia sẽ với mọi người sau này. 

Có thể nói từ năm 11 tuổi đến năm 15 tuổi mẹ tôi đã phải làm khá nhiều công việc buôn bán lặt vặt khác nhau để trợ giúp gia đình, bên cạnh đó bà còn phải làm tất cả các công việc trong nhà. Có những đêm đã hơn 11 giờ tối, bà vẫn phải thức chờ ông ngoại đi đạp xích lô về để dọn cơm và sau đó rửa chén bát, nhiều lúc bà ngồi chờ với cái bụng đói và sau đó thèm thuồng nhìn cậu út ăn chiếc bánh mỳ nóng hổi ông ngoại tôi mang về (lúc đó ông ngoại chỉ cưng nhất có hai người trong đám con cái 10 đứa của mình là cậu út và một người dì bị bệnh tim bẩm sinh của tôi). Sự thèm thuồng, sự cơ cực và tủi thân đó đã để lại trong đầu mẹ tôi một ấn tượng sâu sắc mà sau này bà nói rằng, bà sẽ cố gắng làm việc và cho dù bà có đói thế nào cũng sẽ không bao giờ để con bà phải thèm thuồng bất cứ cái gì, lúc đó tôi thật sự không hiểu lắm những gì bà nói, nhưng sau ba năm đi làm, tôi có thể hiểu được tình cảm sâu sắc và tâm tư của bà khi nói ra câu nói đó. Năm 16 tuổi, vì muốn sống một cuộc sống tự do và cũng muốn được giúp đỡ gia đình mình nhiều hơn, mẹ tôi đã xin ông ngoại vào làm trong một lò vôi ở Hội An. 

Trong lò vôi tại Hội An, mẹ tôi là người con gái nhỏ tuổi nhất tại đó. Cuộc sống tại lò vôi trong giai đoạn này vô cùng cực khổ, cũng như bao nhiêu người phụ nữ khác, bà phải làm tất cả các công việc bưng bê vôi sống như bất kỳ người đàn ông nào, có những lúc vôi làm bỏng rát cả hai vai của bà, nhưng điều đó cũng không hề khiến bà dừng lại. Bà làm lụng và tiết tiết kiệm để dành tiền gởi về nhà sau khi đã trang trải một ít chi phí cá nhân. Thời gian đó mẹ tôi vô cùng gầy gò và mảnh khảnh bới đói ăn (chế độ tem phiếu) và làm việc cực nhọc, nhưng bà luôn nói rằng đó là khoản thời gian bà cảm thấy hạnh phúc vì bà được sống một khoảng thời gian của niềm vui tuổi trẻ, được sống với bạn bè. Bà ở lại Hội An một năm thì ông ngoại gọi về, sau khi về Đà Nẵng, bà đi học bổ túc trong hai năm và rồi xin học trường đào tạo mầm non, rồi xin vào làm cấp dưỡng cho nhà trẻ Tiên Sa, cũng là nơi bà gắn bó cả cuộc đời của mình cho đến tận bây giờ. 

Để xin vào vị trí cấp dưỡng tại nhà trẻ Tiên Sa, bà đã phải chạy 5 phân vàng cho mẹ của một người mà mẹ gọi là người yêu cũ. Lúc đó nhà trẻ thông báo tuyển cấp dưỡng mà không phải tốn bất kỳ chi phí nào, nhưng vì không biết thông tin và bị mẹ của người yêu cũ lừa nên mẹ tôi phải chạy chọt mượn tiền để xin vào làm. Sau này biết được thông tin đó mà bà đã chia tay ông người yêu cũ đó, tôi thì cho rằng đây quả là ý trời. Lúc đó bà có chơi một chân hụi trong xóm và sau đó thì bị họ quỵt tiền hụi. Mẹ tôi đã rất tức giận và đến tận nhà người quỵt tiền để đòi, khi họ nói không có tiền, bà đã lao vào nhà lấy chiếu và mùng để cầm cố. Khi kể lại điều này với tôi bà đã cười không ngớt mà nói rằng không hiểu bà lấy đâu ra sức mạnh để làm điều đó, điều mà trước đây bà không bao giờ nghĩ tới. Sau đó, anh đội trưởng công an phường, người có quen biết với mẹ tôi đã đến và khuyên mẹ trả lại chiếu và mùng cho gia đình kia vì như vậy là phạm pháp, bà đành phải trả lại mọi thứ trong ấm ức và nước mắt đầm đìa. 

Trong khi học tại trường đào tạo cô nuôi dạy trẻ lúc bấy giờ, mẹ tôi thuộc vào top 3 của trường, cho dù bà chỉ được đào tạo chính quy có 3 năm. Bà đã phải dấu điều này khi xin vào trường đào tạo cô nuôi dạy trẻ vì bà cho rằng không gì xấu hổ bằng việc không có kiến thức và không được giáo dục. Thành thích học tập của bà trong khóa đó rất cao và bà được chọn để báo cáo điển hình cuối khóa. Vào lúc đó, có một cô, hình như là tên Tâm, vì ghen tức với thành thích của mẹ tôi nên đã đặt điều nói xấu bà với mọi người bà. Khi nghe người khác kể lại, bà đã hẹn gặp cô Tâm đó để nói rõ mọi chuyện, sau một hồi cãi nhau và cô Tâm đó có một vài lời xúc phạm đến mẹ tôi, bà đã không ngại ngừng vung tay tát cô ta một bạt tai. Mọi người chứng kiến đều rất là sốc bởi mẹ tôi vốn nổi tiếng hiền lành, nết na và sống biết điều ở trong trường. Sau sự kiện cái bạt tai đó, mẹ tôi đã không được báo cáo điển hình cuối khóa nữa. Mẹ nói với tôi rằng bà đã không hối tiếc khi làm như vậy, bà cho rằng cho dù hiền lành đến thế nào, phẩm giá của một người là điều tối quan trọng, khi phẩm giá bị xúc phạm và chúng ta đã dùng cách hòa bình nhất để giải quyết mà không được gì thì chỉ còn cách sử dụng bạo lực mà thôi. Tất nhiên là bà cấm tôi đánh người khác. Nhiều khi tôi thấy các bật phụ huynh thật là mâu thuẫn. 

Sau khi làm ở trường mầm non Tiên Sa, đến năm 25 tuổi mẹ tôi cưới ba tôi và một năm sau đó tôi chào đời. Cuộc sống lúc đó vô cùng khó khăn và tất nhiên nhà nào cũng đói. Ba tôi lại có tham vọng ra làm riêng nên đã bỏ việc thợ máy mà ra mở cửa hàng cơ khí riêng. Mẹ tôi đã phải làm hai ba công việc một lúc, buổi sáng thì nấu cháo để bán, tối lại sau khi hoàn thành công việc tại trường thi làm sữa chua để bán và tới 8h tối thì ra phụ bà nội tôi bán trứng vịt lộn trước ga Đà Nẵng. Làm nhiều như vậy nhưng nhà tôi lúc nào cũng không đủ ăn bởi phải trả thêm chi phí thuê ki-ốt làm cửa hàng cho ba tôi, lại gặp điều kiện kinh tế khó khăn nên ba tôi không làm ăn ra. Lúc đó ông lâm vào cảnh thất chí và uống rượu suốt ngày, sau khi uống rượu thì lại đi đánh bài để quên đi hiện thực tàn khốc và cũng cố gắng tìm một vận may nào đó. Một hôm, mẹ tôi vừa trông tôi vừa nấu nước sôi để làm sữa chua, bà bô tình trượt chân trên một vũng nước và làm bỏng cả một bên chân vì nước sôi đổ vào người. Trong suốt thời gian bà bị thương, bà vẫn tìm cách để ngăn ba tôi không đi đánh bạc. Hằng đêm, bà nghe phong phanh thông tin chỗ nào ba tôi đến đánh bạc, bà đều tìm đến con đường có tụ điểm ấy, nhìn  vào từng nhà để kiếm. Một ngày, trên đường Nguyễn Hoàng, tình cờ phát hiện ra chiếc xe đạp của ba tôi trước một căn nhà. Bà đòi vào gặp ba tôi nhưng người giữ cửa không cho, bà ở ngoài kêu gào tên ba tôi và đòi ông ra ngoài cho bằng được, một lúc sau ba tôi bị đẩy ra ngoài. Ông đuổi mẹ tôi về nhưng bà nhất quyết chỉ ra về khi ông cùng về. Bà khuyên ngăn ba tôi hết lời, có lẽ vì thấy giáng vẻ tôi nghiệp với cái chân phỏng của bà, mà ba tôi đã thú nhận là đã thua khá nhiều tiền, ước tình chừng 1 hay 2 chỉ vàng gì đấy và ông muốn gỡ lại những gì đã mất. Mẹ tôi đã lột 5 phân vàng cuối cùng của gia đình và đưa cho ba tôi, bà nói rằng ông có thể đánh hết hôm nay và nếu ông thua hết 5 chỉ vàng này thì kể từ nay về sau ông tuyệt đối không được đụng đến bài bạt nữa, nếu không bà sẽ bồng tôi và bỏ nhà ra đi. Tất nhiên là ba tôi thua sạch. Nhưng điều đó không ngăn ông tiếp tục dấn thân vào con đường cờ bạc. Vậy là mẹ tôi đã bồng tôi và bỏ về ngoại. Ba tôi về nhà không thấy vợ con đâu thì phát hoảng, ông chạy xuống ngoại nhưng cũng không thấy mẹ tôi, ông sợ vợ mình làm bậy nên chạy thẳng ra biển thì quả nhiên thấy bà đang bế tôi đứng ngoài đấy, mặt ba tôi theo lời mẹ tôi kể là tái mét không còn giọt máu vì nghĩ rằng mẹ tôi định tự vẫn, khi kể lại cho tôi thì bà ôm bụng cười vì bà nói rằng thật ra lúc đấy bà chỉ đứng đó và làm ra vẻ như vậy để hù ba tôi mà thôi; nghe như vậy tôi phải nói rằng phụ nữ quả thật không hề đơn giản. Ba tôi đã phải lạy lục và thề sống thề chết sẽ không bao giờ đụng đến bài bạc nữa thì mẹ tôi mới chịu theo ông về nhà, và quả thật kể từ đó cho đến lúc ông qua đời, không bao giờ ông con đụng đến một con bài nào cả. 

Năm tôi lên 6 hoặc 7 tuổi, cuộc sống của gia đình có phần khắm khá hơn khi ba tôi bắt đầu lằm ăn nên ra. Lúc này ông muốn mẹ tôi bỏ nghề cô nuôi dạy trẻ để ở nhà chăm sóc gia đình hoặc ra buôn bán ngoài vì ông cho rằng đồng lương kiếm từ nghề nuôi dạy trẻ quá ít trong khi mẹ tôi phải làm việc quá nhiều. Mẹ tôi đã kiên quyết phản đối vì bà muốn giữ cho mình một cái nghề và muốn mình được tự chủ hơn trong vấn đề kinh tế. Bà nói với tôi rằng bà không muốn trở thành một người phụ nữ phụ thuộc vào chồng và suốt ngày chỉ biết có gia đình và bếp núc. Bà tiếp tục tham gia lớp học lấy bằng 12+1 và 12+2 trong hai năm liền để trở thành giáo viên chính được đứng lớp. Mẹ tôi là giáo viên đầu tiên thuộc thế hệ của bà tại trường mầm non Tiên Sa có bằng 12+2. Năm tôi lên 9 tuổi cũng, mẹ tôi mang thai em gái tôi và cũng là lúc ba tôi qua đời vì bệnh nhồi máu cơ tim. Gia sản ba tôi để lại chỉ vài chục triệu sau khi trừ đi các khoản nợ thanh toán cho công nhân làm công trình. Tất nhiên tôi nghĩ rằng mẹ tôi tuyệt vọng vào thời điểm đó. Nhưng có lẽ chưa bao giờ trong ký ức tuổi thơ của tôi có hiện diện một hình ảnh nào của một người phụ nữ tuyệt vọng, có lẽ mẹ đã không cho tôi thấy điều đó. Bà vẫn lặng lẽ lo lắng chu toàn đám tang của ba trong khi chỉ còn 2,3 tháng nữa là em tôi chào đời. Sau khi hạ sinh em tôi, 2 tháng sau bà đã quay trở lại trường làm việc và làm thêm để kiếm tiền. Trong khoảng thời gian em tôi một tuổi, bà làm 3 công việc cùng một lúc, sáng bán căng tin tại một trường tiểu học, cả ngày làm giáo viên dạy trẻ và tối thì đi ghi sổ công trình đổ đất cho cậu tôi. Tất cả những gì bà làm, cốt để nuôi sống anh em chúng tôi và sửa lại căn nhà của gia đình tôi bên quận ba để 3 mẹ con có thể quay về nhà với một không khí ấm cúng hơn. Trong khoản thời gian này, bà cũng tiếp tục nộp đơn đi học đại học để lấy bằng đại học tâm lý mầm non. Bà cũng là giáo viên đầu tiên trong trường lấy được bằng đại học này. 

Mẹ tôi là một người đa cảm và lãng mạn. Đối với bà, âm nhạc, thơ ca là những thứ có thể làm bà xúc động. Nhưng đối với chuyện tình cảm, bà cũng rất là dứt khoát. Bà yêu với một lý trí vững vàng và bà biết đâu là thời điểm cần phải dừng lại. Trong tâm trí bà, con cái là điều quan trọng nhất, tất cả những thứ khác đều phải đứng sau. Có một dạo bà yêu một người đàn ông có gia cảnh tốt, phù hợp với mẹ tôi rất nhiều nhưng ông ta muốn chỉ bà và em gái nhỏ của tôi sống cùng ông, còn tôi lúc này đã học lớp 9 có thể tự lo và sống tự lập ở nhà của mình, hằng tuần bà có thể về thăm tôi thường xuyên. Tất nhiên là mẹ tôi đã không đồng ý và chia tay với người đàn ông đó mặc dù tôi cho rằng bà vẫn còn có tình cảm rất nhiều với ông ta. Chỉ duy nhất một lần tôi thấy bà mù quáng vì yêu, điều đó cũng gây cho tôi một sự khổ tâm mà mãi về sau có lẽ không bao giờ tôi có thể quên được. Tôi chỉ mong ước mẹ của mình có một cuộc sống hạnh phúc bên cạnh người mà bà yêu thương, nhưng dường như điều đó là không thể tại thời điểm đó. Sự dằn vặt và cả mâu thuẫn, tất cả đều đi đến một hồi kết mà người bước ra khỏi mớ lộn xộn tình cảm ấy, vẫn luôn là mẹ tôi. Bà sẵn sàng bỏ lại hạnh phúc cá nhân của mình đằng sau để gia đình tôi có thể sống yên ổn. Điều đó làm tôi vừa nể phục bà, vừa không tán đồng với bà, nhưng có lẽ tôi phải luôn tôn trọng những gì mà bà đã làm. Suy cho cùng, tất cả những điều đó chỉ nhằm mang lại một cuộc sống tốt đẹp cho hai anh em tôi mà thôi. 

3. 

Người phụ nữ đã sinh ra và nuôi nấng tôi thành người cũng là người đã dạy cho tôi tất cả những đức tính tốt đẹp của một con người tốt. Bà nghiêm khắc với tôi nhưng cũng vô cùng dịu dàng. Bà dạy tôi phải sống như một con người và phải biết tha thứ với lỗi lầm của người khác, điều quan trọng và tốt đẹp nhất của một con người là sự khoan dung, thứ mà có lẽ đến giờ tôi cũng không hiểu rõ mấy cho dù có được mẹ dạy nhiều như thế nào. Bà dạy tôi về sự cần mẫn và lòng quyết tâm để đạt được một điều gì đó; tôi luôn tin rằng nếu bà được sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh kinh tế khá giả hơn và được học hành tử tế, chắc hẳn bà sẽ làm được một điều gì đó lớn lao và thành công. Tôi học được rất nhiều thứ từ người phụ nữ tuyệt vời này, và điều quan trong khiến tôi luôn tự hào về bà là bởi bà luôn tôn trọng những gì tôi làm, bà không phải đối cho dù bà không thích một vài hành động hay ý tưởng mà tôi có. Trong gia đình của tôi, mọi thứ phải bắt đầu bằng sự trao đổi, thảo luận và đi đến một sự đồng thuận chung và chính bà là người tạo ra được một tiền đề tuyệt vời ấy. 

Tất nhiên mẹ tôi cũng có những rắc rối và tật xấu của bất kỳ người phụ nữ nào khác, và đôi khi điều đó cũng khiến tôi cảm thấy bức bối và khó chịu. Nhưng điều đó càng làm tôi ngưỡng mộ bà nhiều hơn nữa bởi bà là một người phụ nữ không hoàn hảo. 

Có thể sau này, khi nhìn lại, ký ức của tôi sẽ chỉ còn là những vệt màu loang không rõ nét, nhưng chắc chắn một điều, trong những vệt màu ấy, ký ức và hình ảnh về mẹ, luôn là những gì sống động và đẹp đẽ nhất, bởi đó là mẹ của tôi.