Dành cho tháng hai

1. 

Tháng hai mở đầu bằng việc chuyến đi ra khỏi Việt Nam lần đầu tiên của mình kết thúc. Lần đầu tiên, lúc nào cũng vậy, thật khó quên. Tháng hai cũng là tháng của lễ hội, của sự sum vầy và của bạn bè. Đây có lẽ là khoảng thời gian mình cảm thấy hạnh phúc và thanh thản nhất sau một năm 2012 biến động. Sự giao mùa, mang theo tất cả những nỗi buồn, sự mơ hồ, bối rối đi cùng với nó, để lại sự hồi hộp, hy vọng và niềm tin cho một sự khởi đầu. Tất nhiên, mình không lạc quan tếu bởi lúc này mình vẫn còn đó những trăn trở, thất vọng bởi mọi thứ vẫn chưa nằm trong vòng kiểm soát và tương lai phía trước vẫn là một con đường dài, nhưng ít ra, mình vẫn cảm thấy được một sự tươi mới và cảm giác đầy ấp tin tưởng vào những gì mình mong muốn làm. Mình vẫn đang rất cần một sư thay đổi, và tháng hai, một lần nữa nhắc mình rõ ràng về những gì còn mơ hồ và về một Sài Gòn vẫn đang vẫy gọi. Chờ ta thêm một chút nữa thôi nhé! 

Bạn bè, những người đã và đang đồng hành cùng mình, họ đã và đang lớn lên từng ngày. Những gương mặt đó, những con người đó, có người đã xây dựng cho mình tổ ấm mà họ mong ước rồi cùng nhau đếm từng ngày để chờ đợi đứa con đầu lòng, có người thì vẫn đang vất vả mưu cầu cuộc sống trên đất khách quê nhà, có người sau bao năm không gặp, chúng tôi đã có cơ hội ngồi lại cùng nhau để truyện trò. Mọi người, ai cũng có những tâm sự và cuộc đời của họ để sống. Tôi cảm thấy những điều đó thật mãnh liệt và đầy sức sống. Tương lai, chẳng ai nói trước được điều gì, nhưng điều quan trọng là tôi biết rằng, ít nhất ra, mình sẽ vẫn còn hiện diện dài lâu trong chặng đường phía trước, trong cuộc đời phía trước của những người tôi gọi là bạn.

2. 

Tháng hai, tháng của những con đường hoa, của câu bài, của giật tít và của những ồn ào xunh quanh chuyện cướp hoa, giật hoa. Mình thấy thật buồn cười, nếu là trước đây, có lẽ mình đã nhảy cả lên, làm một "anh hùng bàn phím" thứ thiệt để mà bảo vệ cho hình ảnh của thành phố này trước những bài báo sai sự thật như thế, như bất cứ một đứa con chân chính nào của thành phố; nhưng bây giờ mọi việc đã khác, mình đã quá quen với những bài báo như vậy, quá quen với cái cách báo chí tường thuật sự việc theo hướng thu hút độc giả một cách tiêu cực và không đúng sự thật như vậy. Mình thấy buồn cười, bởi cuối cùng, mình thật sự không biết phải tin vào những gì mà mình đang đọc hàng ngày trên những trang báo, và điều đó là mình sợ, bởi một khi mơ hồ thì con người ta thường đi tìm cho mình những câu trả lời, phần lớn là không đúng sự thật cho lắm. Và cũng thật buồn cười, khi những lùm xùm đó vốn có thể được giải quyết ngay từ đầu nếu được người có chức năng đính chính và lên tiếng, nhưng "cuộc chơi" này vốn dĩ không đơn giản như thế. Người được lợi sau cùng vẫn là người chiến thắng, còn chuyện cái chính trên một tờ báo ư? Chắc chục năm nữa chúng ta mới thấy! 

Chủ nghĩa anh hùng thường khiến con người ta ngộ nhận. Ai cũng có thể cho rằng mình là anh hùng khi lên tiếng về một vấn đề nào đó mà những người khác không nói ra, được họ tung hê, tán thưởng và "tôn thờ". Mỉa mai một chỗ là những "người anh hùng" thường không bao giờ mang lại hạnh phúc cho chính gia đình họ. Thật đáng tiếc và theo mình, chẳng có ý nghĩa gì khi những người thân yêu nhất trong gia đình không phải là những người đầu tiên được các bậc "anh hùng" đó bảo vệ. Có lẽ, để tử vì đạo, anh hùng cẩn phải cô đơn. Còn không, những tiếng tung hô và danh tiếng, thường khiến người mang danh hiệu đó quên rằng, rốt cuộc họ cũng là con người, có thể họ cũng đang bị dắt mũi bởi một đám hèn nhát chờ một vị "anh hùng" lên tiếng để có thể từ đó hùa theo. Sống, quả thật là phức tạp!

Những người đàn bà nhăn rúm và Trần Thị NgH

Tôi tình cờ biết đến nhà văn Trần Thị NgH và các tác phẩm của bà qua mục điểm sách của bác Nhị Linh và bị thu hút đặc biệt bởi bìa sách của các tác phẩm này, tất cả các trang bìa cho ba cuốn tuyển tập truyện ngắn phát hành ở Việt Nam đều do chính tay bà Trần Thị NgH vẽ minh họa.

Ai có thể làm ngơ trước những quyển sách có bìa đẹp như thế này chứ?

Trần Thị NgH tên thật là Trần Thị Nguyệt Hồng, một nhà văn thuộc thế hệ trước năm 1975 tại Việt Nam, bà xuất hiện khá muộn so với các tên tuổi cùng thời và có thể đã có một cuốn sách được xuất bản vào năm 1975, trước khi sự kiện 30 tháng 4 diễn ra. Bà sinh trưởng ở miền Nam Việt Nam và hiện đang làm việc - sáng tác tại Sài Gòn và Paris. Các tác phẩm được xuất bản tại Việt Nam do NXB Hội Nhà Văn và Phương Nam bảo trợ bao gồm 3 tuyển tập truyện ngắn: Nhà có cửa khóa trái, Lạc đạn và Nhăn rúm. Trong đó, Nhăn rúm là cuốn có độ dày nhiều nhất với hơn 236 trang.

Trong quá trình tiếp cận lại với các tác phẩm Việt Nam, tôi cho rằng thật may mắn khi đọc Đỏ của Ngyễn Dương Quỳnh (tôi đã có một bài viết về Đỏ tại đây) đầu tiên và tiếp theo là bộ ba cuốn tuyển tập truyện ngắn này của Trần Thị NgH. May mắn ở chỗ, các tác phẩm của hai người phụ nữ này - một già, một trẻ - đều không mang nặng sự dài dòng, lang mang của các tác phẩm văn học Việt Nam tôi được đọc trước đây, mà về điểm này tôi xin được phép phiến diện một chút bởi hai lý do sau:

  

1.     Tôi không có cơ hội đọc nhiều các tác phẩm văn học Việt Nam trước đây, và phần nhiều những gì tôi đọc đều khiến tôi cảm thấy dài dòng, không tập trung và nặng tính "lạc quan chính trị"

2.     Đây là cảm nhận riêng của cá nhân tôi đối với những tác phẩm văn học Việt Nam tôi có cơ hội đọc trong một giới hạn tương đối hạn hẹp về số lượng, nên nhận xét này chỉ tham chiếu trên giới hạn đó. Tôi không có ý định phủ đầu và khái quát cho cả một hệ thống các tác phẩm văn học trong nước với một bề dày sâu rộng. 

Nếu ở Đỏ là sự nhẹ nhàng, tĩnh lặng và lắng đọng cùng với hơi thở của thời đại, của tuổi trẻ; thì các truyện ngắn của Trần Thị Nguyệt Hồng lại là sự khắc họa đến chân thật cuộc sống nội tâm và suy nghĩ của những người phụ nữ trong thời kỳ chuyển mình giữa chế độ xã hội này sang chế độ xã hội khác. Với giọng văn gọn, chắc và lạnh, Trần Thị NgH đã giúp người đọc gặp gỡ những người phụ nữ, trẻ có, trung niên có, già có; với những suy nghĩ hết sức độc lập và tự chủ trong một thời kỳ lạ lùng của xã hội Việt Nam lúc bấy giờ. Họ, có thể là một thiếu nữ mới lớn với khát vọng sống một cách trọn vẹn cuộc sống của đời mình, muốn trải nghiệm cho bằng hết những giới hạn của cuộc sống để cuối cùng được là chính mình (Lạc đạn); hoặc cũng có thể là một người phụ nữ độc lập, tìm cách "trơ" với cuộc đời, để mà sống mà vượt lên tất cả những ganh tỵ, những điều tiếng và cả những cuộc tình, nhưng đâu đó, sâu bên trong cõi lòng là sự mất cân bằng bởi khao khát được yêu thương và được quan tâm, không chỉ từ người tình mà còn từ phía gia đình (Nhăn rúm). Và cũng không thiếu, gương mặt của người đàn bà lụy tình với người đàn ông đã có gia đình, sự ê chề, mệt mỏi và cả yêu thương trĩu nặng sẽ đi theo họ đến cuối cuộc đời và sẽ đau nhói khi nhìn vào những ngôi nhà có cửa khóa trái (Nhà có cửa khóa trái).